Recensieweb - Recensie van P.F. Thomése, Vladiwostok!

(Dit is een recensie in het kader van de AKO Literatuurprijs Schaduwjury)
In zijn satirische roman Vladiwostok! geeft P.F. Thomése (1958) de lezer een kijkje in de Haagse politiek van dit moment. Een politiek waar de oppervlakkigheid overheerst, waar de inhoud weinigen lijkt te interesseren en het uiterlijk hen des te meer. Een politiek waar politici zichzelf niet zijn, maar creaties van anderen. ‘Politicus was een symbool, hij hoefde zelf niets te zijn, als hij maar naar iets verwees. Iets prettigs, iets gunstigs.’

Binnen dit politieke klimaat situeert Thomése zijn twee hoofdpersonages. Fons Nieuwenhuijs is politiek adviseur en communicatiestrateeg. Samen met zijn vrouw Pam, ex-televisiepresentatrice, runt hij een communicatiebureau onder de naam Nieuwenhuijs & Nieuwenhuijs. Daarnaast houdt hij zich bezig met de carrière van een oude vriend. Deze Hans Portielje is uit op een plek op de kieslijst van de Tweede Kamer en Fons Nieuwenhuijs is de stuwende kracht achter dit project. Hij adviseert Hans over zijn houding en hij schrijft zijn belangrijkste lezingen. Fons houdt van zijn baan achter de schermen. ‘Hij bepaalde wat er gezegd ging worden en ook bepaalde hij hoe de aanwezigen gingen reageren. Als er een almachtige God bestond, dan was hij het waarschijnlijk gewoon zelf.’

Behalve met hun politieke besognes houden beide mannen zich graag en veelvuldig bezig met vrouwen en seks. Hans maakt hier geen geheim van. Naast zijn vrouw Margot heeft hij openlijk relaties met jonge studentes, terwijl Fons er nog twee gezinnetjes op na houdt waar niemand weet van heeft. Ook zijn vrouw Pam niet. Wanneer hij besluit zijn twintigjarige dochter Amanda te helpen bij het schrijven van een artikel over een uitgemoorde familie in Afrika, nodigt hij haar uit in zijn leven. De affaire rondom deze familie die Amanda in haar artikel beschrijft zal later in verband gebracht worden met Hans Portielje, die Afrika als zijn hoogste politieke prioriteit beschouwt. De zaak betekent uiteindelijk de genadeklap voor diens carrière. Ook zoontje Alwin lijkt een weg te vinden in het leven van Fons, nadat zijn moeder hem bij Fons op de stoep heeft gezet. Fons, die tot op dat moment nooit een vader voor het kind is geweest, wordt opgezadeld met de taak het jongetje een middag te vermaken wat tot tragikomische scènes leidt.

‘Door hem, de enge vreemde man, niet in de ogen te kijken, dacht het ventje kennelijk dat het zelf niet gezien werd. Maar ook hijzelf durfde niet openlijk te kijken, uit angst dat het joch dan misschien weer op zijn geluidsterreur zou overschakelen. Zo stonden ze daar, elkaar zogenaamd ongezien te observeren. Als dieren in het woud. Of als dieren die mensen bekijken in de dierentuin. Of als trampassagiers die met allerlei ingewikkelde hoeken net langs elkaar heen kijken. “Waf, waf,” deed hij in een opwelling. Of zou-ie nou schrikken? Hij kon zo gauw geen vriendelijker dier bedenken. Het jongetje keek hem nadenkend aan. “Hond,” zei hij ten slotte opgelucht.’

Wanneer Pam achter het bestaan van zijn twee kinderen dreigt te komen, lijkt alles fout te gaan voor Fons. Maar juist op dit moment valt Hans door de mand wegens zijn oppervlakkigheid als hij, te gast in een talkshow , zich niet de juiste houding weet aan te meten. Waar Fons een nieuw leven vindt tussen familie, verliest Hans zijn carrière en minnares.

Met deze scherpe parodie heeft Thomése een zeer eigentijdse roman afgeleverd die vooral gelezen kan worden als een aanklacht tegen de schijnvertoning waarin de huidige politiek is ontaard. In korte zinnen met een hoog tempo, veel grappige scènes en populair taalgebruik krijgen we een indruk van het leven van Fons Nieuwenhuijs en Hans Portielje. Deze stijl sluit feilloos aan bij de oppervlakkige karakters van beide mannen. Wanneer Thomése je laat doordringen in hun intiemste gedachten, kun je je even in hun wereld wanen. Die intieme gedachten hebben vaak een seksistisch of racistisch randje. Zo wordt Fons uitgenodigd door de Surinaamse buurvrouw van zijn ex om even bij haar binnen te komen. Deze uitnodiging zet hem aan het denken over hoe het zou zijn om seks te hebben met een negerin.

‘Wat moest hij ermee? Je werd er zo bleek en papperig van, van een negerin. Portielje had het een paar keer gedaan toen hij met een of andere politieke delegatie richting rimboe moest. Maar Hans had nergens moeite mee, die deed het zelfs met zijn eigen vrouw.’

Vladiwostok! richt zich niet alleen tegen het moderne ‘politieke bedrijf’, maar ook tegen de mediawereld. Een wereld waarin men volstaat met alleen de voornaam, zoals Linda. en Matthijs. In het geval van Vladiwostok! gaat het om de talkshow Robbert. Wanneer Hans Portielje te gast is bij Robbert naar aanleiding van één van zijn lezingen, verdraait de gastheer subtiel het onderwerp, waardoor Hans zijn gebrek aan diepgang niet meer weet te verbergen.
Wie nog illusies koestert over onze vaderlandse politici en de media die geacht worden hen te controleren, loopt het gevaar dat hij zijn beeld na lezing van Vladiwostok! drastisch moet bijstellen.

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.

Recensieweb. Nieuwe literatuur. Nieuwe gidsen.

nieuwste recensies

P.F. Thomése

oordeel

elders op recensieweb

andere recensies

Kleren maken de man