Bas Heijne
Onredelijkheid
(2007)
De Bezige Bij
127 pagina's
€ 14.50
ISBN 9789023426660
bij Athenaeum Boekhandel
(24-uurslevering)
oordeel
(3/5)
De Europeaan bestaat niet
door Elsje Frouws, 13 oktober 2008
(Dit is een recensie in het kader van de AKO Literatuurprijs Schaduwjury)
Bij onze zuiderburen is het goed hommeles, het land staat op springen. Maar het lijkt wel of de meeste Walen en Vlamingen, ik zal het woord ‘Belgen’ hier maar niet gebruiken, het niet erg lijken te vinden. Als noorderbuur vraag je je af hoe het kan, in een tijd van één Europa en globalisering, een tijd waarin we toch rationeel onze problemen netjes kunnen uitpraten? Waar zijn de idealen gebleven, eenheid in Europa, een open samenleving waarin iedereen welkom was, en waar het slechts een kwestie van tijd zou zijn voordat ook de moslimse medeburgers geseculariseerd en op voet van gelijkheid mee zouden doen met onze samenleving?
In zijn essay Onredelijkheid laat Bas Heijne deze vragen de revue passeren. In een goed opgebouwd betoog laat hij in zeven hoofdstukken zien waarom volgens hem deze idealen geen weerklank meer vinden in Europa. De kern van zijn antwoord is dat de idealen uit de vorige eeuw voorbij zijn gegaan aan één allesoverheersende behoefte van de mens: een eigen identiteit. Een identiteit die te vinden is door je over te geven aan iets wat groter is dan jij zelf, namelijk je land, je cultuur of je God, alleen dan kun je werkelijk jezelf zijn. Mensen willen niet opgelost worden in ‘idealen’, maar zichzelf manifesteren in een wereld die werkelijk betekenis heeft. Alleen als we deze behoefte van mensen serieus nemen, en iedereen deze behoefte van elkaar accepteert, en zich tegelijk realiseert dat de eigen identiteit niet gedeeld zal worden met iedereen, kunnen we loskomen uit de houdgreep van partijen die tegenover elkaar staan.
Onredelijkheid is een verademing om te lezen in een tijd waarin het debat vaak beheerst wordt door slogans. Doordacht, rustig betogend, met veel boeiende voorbeelden uit de wereld van de actualiteit, de film en literatuur, geeft Heijne een heldere analyse van wat er momenteel in Europa aan de hand is. Een analyse die geruststelt, omdat er een aanzet voor een oplossing wordt gegeven, maar tegelijk een analyse die ook verontrust: we staan op de drempel van een nieuwe tijd: oude idealen zijn passé, maar wat als de uiteindelijk toch weer ‘redelijke oplossing’ van Heijne, een ideaal blijkt te zijn? Houden we het dan bij één wereld of vallen we, net als onze zuiderburen, uit elkaar?
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
