Arthur Japin
De overgave
(2007)
Arbeiderspers
367 pagina's
€ 19.95
ISBN 9789029565295
bij Athenaeum Boekhandel
(24-uurslevering)
oordeel
(5/5)
elders op recensieweb
recensie van De grote wereld
recensie van De overgave
recensie van Vaslav
De geschreven (zelf)portretten van Arthur Japin
recensie van Een schitterend gebrek
andere recensies
Een dubbele overgave
door Saskia Terpstra, 16 oktober 2008
(Dit is een recensie in het kader van de AKO Literatuurprijs Schaduwjury)
In het Amerika van de 19e eeuw spelen zich heel wat conflicten af. Vooral in Texas zijn deze roerige tijden te merken doordat drie partijen deze staat voor zichzelf willen opeisen. De oorspronkelijke bevolking van Texas, de Comanche-indianen, proberen het land van hun voorvaderen te behouden, maar moeten zich uiteindelijk overgeven. De tweede partij zijn de Mexicanen die hun land willen uitbreiden met Texas. Als laatste zijn daar de inwoners van de Verenigde Staten die het indianenterritorium willen koloniseren.
In deze onzekere tijden maken we kennis met de pioniersfamilie Parker. Zij trekken door Texas om een eigen stuk land te bemachtigen en daar een leven op te bouwen. Dat dit niet allemaal loopt zoals zij verwacht hadden, zien we door de ogen van Sally ‘Granny’ Parker, de hoofdpersoon van de nieuwe historische roman van Arthur Japin.
Het is 1875 en de Comanche-leider Quanah staat op het punt om zichzelf en zijn stam over te geven aan de Amerikaanse overheid. Hiermee komt een einde aan hun vrije leven en worden ze gedwongen de rest van hun bestaan in een reservaat door te brengen.
Maar voordat Quanah dit doet, gaat hij eerst nog een gesprek aan met Granny Parker. In dit gesprek kijkt Granny terug op haar leven; hoe zij als jonge vrouw met haar familie naar Texas trok tot hoe zij, nu bijna veertig jaar later, als oude vrouw met haar grootste ‘vijand’ in gesprek is.
In haar herinneringen gaan we terug naar haar begintijd in Texas. De familie Parker bouwt een fort en alles gaat er gemoedelijk aan toe. Tot het fort plots een aanval van de indianen te verduren krijgt en de familie uiteenrukt. De gezinsleden rennen voor hun leven, sommigen kunnen ontsnappen maar de meesten worden op een bloederige manier afgemaakt of ontvoerd. Granny wordt voor dood achtergelaten, maar weet wonder boven wonder deze aanval te overleven. Haar enige doel is nu nog om de doden te wreken en de ontvoerde familieleden te vinden.
De aanval van de Comanche-indianen, één van de meest beeldende terugblikken van deze roman, komt als donderslag bij heldere hemel. Niet alleen de bewoners van fort Parker, maar ook de lezer wordt overrompeld. Dat alles pais en vree is in het fort begint op een gegeven moment een beetje te vervelen en juist op dat punt zorgt Japin voor reuring in het verhaal. De afgerukte scalpen en andere gruwelijkheden zorgen ervoor dat je er met je hoofd weer helemaal bij bent.
De terugblikken zijn op zo’n onopvallende manier verweven in deze roman, dat je pas achteraf merkt dat er weer een sprong in de tijd heeft plaatsgevonden. Deze manier van vertellen zorgt ervoor dat je in het verhaal gezogen wordt en het boek niet meer naast je neer wilt leggen tot je de laatste bladzijde hebt omgeslagen. Japin gebruikt metaforen en uitspraken die de aandacht trekken door de doeltreffendheid van zijn woorden. Ze worden op het juiste moment en effectief ingezet. Bijvoorbeeld de uitspraak die verwoordt hoe de pioniers, wanneer zij zich vestigen in Texas, tegen de indianen aankijken: ‘Zo komt elke angst in de wereld, zomaar, omdat iemand op een dag besluit te geloven dat er een gevaar bestaat’.
Met De overgave laat Japin opnieuw zien dat het genre van de historische roman hem op het lijf is geschreven. Deze roman, die ook wel iets weg heeft van een western, bevat naast een goed geschreven verhaal, ook een nawoord, een stamboom van de familie Parker en een tijdsbalk die loopt vanaf het punt dat Granny trouwt met John Parker tot het moment dat Quanah sterft. Met al deze achtergrondinformatie heeft Japin zijn verbeelding op de geschiedenis van Texas losgelaten en heeft hij getracht het clichébeeld van de indianen te herzien.
De overgave is een rijke roman. Er zijn tussen de historische wetenswaardigheden grote thema’s verwerkt, voor elk wat wils: liefde, wraak, geweld, geluk, wanhoop, maar bovenal hoop op betere tijden.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
