Aster Berkhof
De naam van de vader
(2008)
Houtekiet
227 pagina's
€ 19,95
ISBN 9089240233
oordeel
(3/5)
Geniet van geluk
door Elisa Jansen, 29 november 2008
Ieder mens heeft wel zijn dromen over het ideale leven. In de roman De naam van de vader beschrijft Aster Berkhof (1920) het uiteenvallen van een dergelijke droom. De moeder van de familie, om wie het verhaal draait, heeft altijd gedroomd van een groot huis met een tuin vol bomen, een man van wie zij houdt, zes kinderen en twee honden. Aanvankelijk lijkt haar droom werkelijkheid te zijn geworden, maar dan blijkt haar ideaal niet te zijn wat het lijkt.
De Vlaamse auteur Aster Berkhof is in Nederland niet zo bekend. In Vlaanderen is hij een gerenommeerd schrijver, die een aanzienlijke lijst van publicaties op zijn naam heeft staan. Ditmaal komt Berkhof met een psychologische roman. De naam van de vader schetst een beeld van de harde werkelijkheid achter de façade van familiegeluk. Waarden als vrijheid, liefde en geluk komen in dit boek op losse schroeven te staan.
Wanneer de moeder als jong meisje aan haar schooljuffrouw vertelt: ‘Mevrouw, als ik het niet krijg dan pak ik het’, is haar mentaliteit neergezet. De moeder is een doortastend personage, zij stippelt haar leven helemaal uit. Om je doel te bereiken moet je strijden, daarbij is het geoorloofd mensen tot op zekere hoogte pijn te doen. De manier waarop zij in de wereld staat komt cru over.
Naast haar huwelijk blijkt zij een relatie met haar jeugdliefde te onderhouden. Deze verhouding zit veel dieper dan ieder had kunnen verwachten. Het komt uit dat de vader helemaal geen kinderen heeft verwekt. Berkhof doseert deze informatie en zo creëert hij spanning, je bent nieuwsgierig naar het verloop van het verhaal. Geleidelijk geeft hij duidelijkheid over de werkelijke verhoudingen binnen de familie.
De zoon Gary, die altijd al een speciale band met zijn vader had, is de verteller van het verhaal. Als oudste van de kinderen ziet hij het als zijn taak om de leiding te nemen in de strijd om hun vader echt vader te laten blijven. Doordat je het verhaal beleeft vanuit het perspectief van één van de kinderen word je geraakt door hun leed.
Na het ontdekken van de waarheid over zijn afkomst heeft Gary behoefte aan vrijheid. Hij grijpt de kans om voor zijn studie paleoantropologie naar Afrika te gaan.‘Vrijheid’ is een waarde die hem in zijn opvoeding is bijgebracht. Ook hij ervaart, zij het op kleinere schaal dan zijn moeder, dat vrijheid geen garantie is voor een ideaal leven. Gary wordt op deze manier gespiegeld aan zijn moeder. In tegenstelling tot haar ziet hij wel op tijd in dat geluk niet zozeer is af te dwingen, je moet je er bewust van zijn wanneer je gelukkig bent.
Het verhaal wordt chronologisch verteld, enkele keren onderbroken door herinneringen van de ouders om situaties te illustreren. De opbouw van de roman sluit goed aan op de vertelling. In het begin van het eerste hoofdstuk wordt de gelukkige familie beschreven. Vervolgens wordt dat schijnbare geluk ontkracht door de ontdekking van de waarheid. De roman eindigt met de beschrijving van het verdere leven van de kinderen. Het verhaal is cyclisch, het begin en einde staan met elkaar in verbinding, beide geven een beeld van het geluk. In de tussenliggende hoofdstukken zijn schokkende geheimen boven tafel gekomen. Toch slaagt Berkhof erin door het gebruik van deze structuur de rust te laten wederkeren.
De manier waarop Berkhof vertelt, zoals het terloops verstrekken van informatie over bijvoorbeeld de historische context, getuigt van vakmanschap: ‘In negentienveertig is er een bom op ons huis gevallen. (…) De bom sloeg in op een hoek van het dak, vertelden ze mij eens, ineens een brok uit jullie huis, zeiden ze, de slaapkamer gaapte.’ Zoals de bominslag de fundamenten van het huis verwoestte, zo werd ook het bestaan van dit gezin ontwricht. De auteur vestigt niet alleen de aandacht op de problematiek in het gezin, ook benoemt hij zijdelings het begin van de oorlog, dat verder niet meer ter sprake komt.
Berkhof weet je te boeien met zijn aansprekende verhaal over de ontnuchterende werkelijkheid achter de façade van familiegeluk. De auteur geeft prachtig weer hoe liefde, geluk en vrijheid niet altijd zijn wat ze lijken. Vreemd dat deze Vlaamse veteraan in Nederland nauwelijks bekend is. Hij verdient het om ook in dit deel van de Lage Landen ter hand te worden genomen.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
