Saskia de Coster
Eeuwige roem
(2006)
Prometheus
230 pagina's
€ 17,95
ISBN 9789044608342
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(4/5)
elders op recensieweb
Literatuur die steekt en prikkelt
recensie van Held
Een verhaal als een fladderende vlinder
recensie van Dit is van mij
Over zelf gebaande wegen naar de finish
interview
opiniestuk
andere recensies
8weekly
NRC Handelsblad
Volkskrant
HUMO
Achille van den Branden
Chicklit.nl
KAKAFONIE, idioot! Een wonderlijk Boek vol Wijsheid
door Wouter Bok, 16 juni 2009
De romans van Saskia de Coster doen denken aan experimenteel theater: interessant spel, maar wat moet je ermee? In haar speelse en dromerige debuut zit de lezer inderdaad in een Vrije val, net als in de roman Jeuk. Het zijn eigenzinnige, avontuurlijke boeken die je niet even in de trein of op het strand leest. Ook De Costers derde roman, Eeuwige roem, is in haar geheel eigen stijl geschreven.
Eeuwige roem draait afwisselend om de levens van Babs en Julie. Wonderkind Babs is een denkertje en ontdekt de wereld met kinderlijke verwondering. Haar indrukken schrijft ze op in het Boek vol Wijsheid. Na de dood van haar zusje vlucht Babs naar de stad om verder aan haar Boek te werken. Ze woont er eerst samen met een kraker die protesteert tegen de onsterfelijkheid en vervolgens met een wat minder rebelse advocaat. De trouwe hond Eveline, ‘een volbloed metafoor’, is steeds haar metgezel.
Dan is er Julie. Zij zingt en acteert al vanaf haar jeugd. Als tiener ontmoet ze muziekproducer Michael, ‘een genie volgens velen, een sympathieke man volgens weinigen, een zonderling volgens iedereen’. Ze doopt zich om tot Juuls en werkt met hem aan de Beste Plaat Aller Tijden. Michael is nogal opvliegerig naar Julie en als de bladen de spanning nog verhogen, vertrekt Julie impulsief naar Nepal.
Na Julies terugkeer wordt het letterlijk onnavolgbaar: Julie wordt achtervolgd door paparazzi en raakt betrokken bij een hoogkomische criminele afrekening. De verhaallijnen rond Babs en Julie verweven zich steeds meer met elkaar, tot Eeuwige roem ontspoort en de ene rare wending de andere opvolgt.
Een Boek vol Wijsheid, de Beste Plaat Aller Tijden, de strijd tegen de onsterfelijkheid: de personages zetten hoog in, net als hun schepper. Saskia de Coster schrijft associatief, op een manier die doet denken aan het werk van Charlotte Mutsaers en Peter Verhelst. Door dat associatieve is Eeuwige roem divers en vooral chaotisch. Een fragment waarin de achtjarige Babs met een jongetje speelt is wat dat betreft typerend. Babs schrijft een woord op zijn rug en hij moet dat woord raden. Als hij dat niet kan, schreeuwt ze hem toe: ‘KAKAFONIE, idioot!’
En inderdaad lijkt Eeuwige roem zelf wel een kakafonie: het gaat alle kanten op, zowel inhoudelijk als stilistisch. Om met dat eerste te beginnen: de verhaallijnen zijn grillig, springen van de hak op de tak en lopen soms door elkaar heen. Dat maakt Eeuwige roem al niet goed te volgen, maar het verhaal wordt bovendien ook vaak bepaald door hilarische maar onwaarschijnlijke wendingen. Van pratende sanseveria’s en filosofische tulpen tot drugsschildpadden en een geschoten kogel die zichzelf nogmaals afvuurt: alles is mogelijk. Je moet je er als lezer wel voor openstellen. Alsof dat niet genoeg is, zijn ook nog foto’s opgenomen, van bijvoorbeeld een neushoorn en een circusact.
Wat stijl betreft valt allereerst op dat Eeuwige roem wordt verteld door paparazzi, wat het verhaal iets ongeloofwaardigs en sprookjesachtigs meegeeft. De paparazzi spelen hun rol met verve, want ze ‘zagen het gebeuren’ en ‘waren erbij’. Soms, maar vooral op het einde, raken ze de controle kwijt en raaskallen ze in losse fragmenten, witregels en in elkaar overlopende letters. Echt veel heb je dus niet aan ze.
Wat de stijl daarnaast kenmerkt én bijzonder mooi maakt is de afwisseling van proza en poëzie. Regelmatig wordt het verhaal onderbroken door losse en krachtige of ironische beelden. Als het bijvoorbeeld over Babs’ schooltijd gaat, volgt na een verhalend fragment over de ouderavond een gedicht over Babs. Ook een passage waarin de jonge Babs op het strand naar de zee kijkt bevat fraaie zinnen:
De golven wilden wegkruipen uit de put maar bleven vruchteloos proberen om hogerop te raken, ze trokken zich terug, verzamelden hun krachten weer en waagden een nieuwe aanloop. De zee was kapot, de zee wilde weg, de zee wilde iets, maar wist het zelf nog niet. […] Ze [=Babs] liep vol vanbinnen. Alsof ze een tuinslang had ingeslikt en iemand de kraan opendraaide.
Door de zee als mens voor te stellen verwoordt Babs de thematiek heel ontroerend. Want hoewel de rode draad moeilijk te vinden is, gaat Eeuwige roem wel ergens over. Wat komt er van de idealen van Babs (de eeuwigheid) en Julie (de roem) terecht? Wat willen ze eigenlijk bereiken, en hébben zij wel het eeuwige leven? Eeuwige roem is een verhaal over idealen en ambities, en in hoeverre die een vruchteloos proberen zijn om hogerop te raken. Het zijn intrigerende kwesties, die door de verwarrende manier van vertellen niet overal uit de verf komen.
Het is de vraag of dat zo erg is, want er valt vooral stilistisch veel te genieten. Dit wonderlijke Boek vol Wijsheid sleept je mee door een poëtische stijl, memorabele zinnen en rake typeringen. Voor een coherent en sluitend verhaal ben je bij Saskia de Coster minder aan het goede adres. Ondertussen wacht ik vol ongeduld op haar vijfde roman.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
