Wanda Reisel
Die zomer
(2008)
Querido
216 pagina's
€ 12,50
ISBN 9789021437361
bij Athenaeum Boekhandel
(24-uurslevering)
oordeel
(3/5)
elders op recensieweb
Die zomer blijft steken in genre adolescentenroman
recensie van Die zomer
recensie van Plattegrond van een jeugd
recensie van Nacht over Westwoud
andere recensies
Hormonale groeistuipen in een zomer die alles veranderde
door Phaedra Onclin, 18 oktober 2009
Dit is een recensie in het kader van de AKO Literatuurprijs Schaduwjury
Die zomer van Wanda Reisel (1955) wordt voorafgegaan door een motto uit Hanif Kureishi’s Intimacy: “Without love most of life remains concealed. Nothing is as fascinating as love, unfortunately.” Deze twee regels geven al aan welke kant Reisel op wil met haar jongste roman: liefde maar vooral de fascinatie daarvoor.
Die zomer vertelt het verhaal van de zeventienjarige Dana Davidson, die de zomer van 1970 alleen doorbrengt in het huis van haar ouders aan het Vondelpark in Amsterdam. Tijdens een zoektocht naar zichzelf maakt zij kennis met de hippies in het park, drugs, seks, liefde en vooral met de moeilijkheden die daaruit voortvloeien. Dana wordt heen en weer geslingerd tussen de losse mores van het nieuwe decennium en haar eigen, meer rechtlijnige opvattingen. Ze heeft moeite om de ontwikkelingen in haar wereld te bevatten, zoals de vrije relatie van haar ouders en de steeds voortdurende vakantie van haar moeder in Israël. In haar stappen naar volwassenheid wordt Dana steeds gehinderd door haar verlangen naar harmonie en geluk, dat zij zelf moet zien te vinden in de veranderende wereld. Zo revolutionair als de zomer van 1970 is voor de buitenwereld, zo woelt het ook van vernieuwing in Dana zelf. Niets blijft hetzelfde.
Wanda Reisel debuteerde in 1986 met twee novellen, waarna in rap tempo romans volgden als Het blauwe uur (1988), Het beloofde leven (1993) en Baby Storm (1996), dat, evenals Een man een man (2000), werd genomineerd voor de Libris Literatuurprijs. Haar vijfde roman Witte liefde (2004) wordt bekroond met de Anna Bijns Prijs voor de vrouwelijke stem in de Literatuur.
Prominente thema’s in Reisels roman zijn liefde en verlies. In Die zomer leeft Dana voor de liefde: “Liefde in je hoofd en gierende adrenaline door je lijf, daar gaat het allemaal om bij Dana. Ze snapt zelf ook niet goed wat het met haar is, maar ze weet wel dat als ze niet verliefd is, het voor haar bijna onmogelijk is de tijd door te komen. Misschien is ze een liefdesjunkie.”
De liefde komt in Die zomer voor in verschillende gedaanten, zoals vriendschap en seksualiteit. Dana is bevriend met haar klasgenote Tessa, maar op vakantie in Parijs verandert hun relatie. Tessa geeft een avontuurtje met een jonge Tunesiër voorrang boven hun vriendschap en uit boosheid daarover gaat Dana terug naar Amsterdam. Daar richt zij zich weer op andere personen, zoals haar vader Benno en haar biologieleraar Ted. Ook in deze relaties wordt zij teleurgesteld. Haar vader begint bijvoorbeeld een buitenechtelijke affaire en Dana heeft moeite dat zij daar door hem deelgenoot van wordt gemaakt. Met Ted heeft Dana een seksuele relatie, maar ze weigert haar maagdelijkheid aan hem te verliezen.
Dana’s bedreigde maagdelijkheid lijkt in Die zomer symbool te staan voor haar naderende volwassenheid. Wegens de schildering van Dana’s emotionele, intellectuele en morele groei lijkt het boek zich aanvankelijk te ontwikkelen tot een klassieke Bildungsroman à la The Catcher in the Rye, waarin de hoofdpersoon een periode van persoonlijke ontwikkeling doormaakt . De zomer van 1970 en de nieuwe seksuele moraal functioneren als decor voor de veranderingen in Dana’s leven. Aan het einde van de zomer komt Dana tot rust: “Voor het eerst heeft ze het gevoel dat ze de hoofdpersoon van haar eigen leven is. De autoradio speelt de hit van die zomer. Ze zou willen dat het eeuwig vandaag blijft.”
Reisel schrijft beeldend en met groot voorstellingsvermogen en haar woordkeus is vaak treffend. De zware onderwerpen in de roman weet ze met een zekere lichtvoetigheid te brengen, terwijl relatief minder zware onderwerpen meer nadruk krijgen. De onzekerheid van Dana bij haar volwassenwording beschrijft Reisel secuur: “Dana hoopte dat zij de kunst van je-laten-gaan ooit ook zou beheersen. Maar vooralsnog speelde schaamte haar parten, ze wist niet waarom maar ze was niet erg spontaan. […] Ze had er eigenlijk geen idee van, ze moest het beeld van haar vrijende zelf nog ontdekken, wie zij dan daar was, in die armen, op dat bed.”
Ondanks haar heldere manier van schrijven laat Reisel hier en daar steekjes vallen. Sommige personages, zoals Dana’s broer Daaf, hebben niet de uitwerking gekregen die nodig is om geloofwaardig te kunnen worden. Daaf is de grote broer tegen wie Dana opkijkt, maar haar gevoelens voor hem hebben meer weg van jaloezie dan van bewondering. De belangrijke rol die Daaf inneemt in Dana’s leven werkt Reisel niet uit en de hechte band die Daaf en Dana aan het einde van de roman ontwikkelen, komt daardoor uit de lucht vallen.
Reisel is er met Die zomer behoorlijk goed in geslaagd de seksuele verwarring van een zeventienjarig meisje aan het begin van de losbandige jaren zeventig te te beschrijven. Dankzij haar beeldende stijl weet ze hormonale groeistuipen herkenbaar in beeld te brengen. Jammer genoeg remt het verhaal door een aantal plotwendingen in vaart af en komt de persoonlijke ontwikkeling van Dana niet volledig uit de verf, waardoor Die zomer uiteindelijk matig afsteekt bij andere Bildungsromans
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
