Koen Peeters
De bloemen
(2009)
Meulenhoff/Manteau
236 pagina's
€ 22,50
ISBN 9789085422082
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(3/5)
elders op recensieweb
Zoektocht naar orde in een chaotisch werelddeel
recensie van Grote Europese Roman
Hoe God uit de Kempen verdween
recensie van De bloemen
Opvallende shortlist om op te vallen?
opiniestuk
Schaduwjury: de ambities, de idealen, en één meesterwerkje
opiniestuk
andere recensies
God verlaat krijsend als een varken De Kempen
door Simone van Saarloos, 8 november 2010
Dit is een recensie in het kader van de AKO Literatuurprijs Schaduwjury.
Koen Peeters (1959) bewees in voorgaand werk al dat hij van een schematische opbouw houdt. Zijn Grote Europese Roman (2007) telde evenveel hoofdstukken als Europese landen. In De Bloemen onderbreekt auteur Peeters het verhaal van de familie Peeters met korte hoofdstukken waarin de ik-verteller, ook een Peeters, beschrijft hoe hij het verhaal van zijn familie bijeensprokkelt. Zoon Peeters woont niet meer in zijn geboortestreek, maar ‘s nachts dringt de geschiedenis van de Belgische Kempen zich aan hem op. Achter zijn schrijftafel tracht de overgebleven zoon de puzzelstukken van het verleden ineen te schuiven. Auteur en verteller delen zowel hun naam als een voorliefde voor ordening, zo blijkt.
De vertelling begint bij grootvader Louis die zich van het boerderijleven afkeert nadat zijn favoriete varken Mas onder luid gekrijs geslacht wordt. Samen met zijn vrouw Hortence begint hij een handel in boter en eieren. Zijn werkreisjes naar Antwerpen bieden een inkijk in het stadse leven. De inval van de Duitsers in de Belgische Kempen maken een voorlopig einde aan deze bezoekjes. Gelukkig voor Louis en zijn gezin schildert de oorlog slechts het achtergronddecor.
Af en toe wordt de rust onderbroken, wanneer de oorlog plots in het weiland landt of aan de hemel verschijnt. De sobere en onomwonden stijl van Peeters komt in deze beschrijvingen van de oorlog – waarin het gebeurde nu eenmaal gebeurd en de vlekkeloze Kempen genadeloos worden besmeurd -het meest tot recht: ‘In het gehucht Rooien werd Fien Vervoort in het veld door Duitsers neergeschoten, gewoon omdat ze een felgele jurk aanhad en dus leek op een Engelse piloot. Ze bloedde dood.’ Toch weet God zelfs de meest schrijnende taferelen te verbloemen door een nauw contact met Louis te onderhouden. Zo doen de Engelse parachutisten die door de hemel zwieren hem denken aan ‘moderne engelen’ waardoor hij de werkelijke oorlogstragiek niet onder ogen ziet.
Nadat zoon Peeters zijn grootvader heeft geïntroduceerd, verschuift de aandacht naar zijn vader Réne. Deze heeft zich ontplooid tot een talentvol politicus. Zijn woorden betoveren niet alleen in de kerk, maar beïnvloeden de bevolking ook op nationaal niveau. Het enthousiasme van de kinderen over hun vader groeit: verheugd nemen zij de telefoon op om de belangrijke bellers mee te delen dat hun vader weer eens niet thuis is.
Zoon en schrijver Peeters kan op een dagelijks bezoek van zijn overleden vader of grootvader rekenen. Ze voeren gedrieën een dialoog die er voornamelijk op gericht is de schrijver aan te sporen het verhaal van zijn familie op schrift te zetten voor het allemaal verloren is. De angst om verloren te gaan is legitiem; het verhaal van de familie Peeters kent geen grootse hoogte- of dieptepunten. De Belgische Kempen blijven gevrijwaard van dramatiek. Het enige mysterie dat de familie kent is dat van de anonieme knokploeg waar vader Réne een paar weken door wordt uitgeschakeld. Het moge duidelijk zijn dat de God in de Belgische Kempen een God van kleine dingen is.
De ik-figuur verkiest eenzelfde simpel en eerlijk leven: hij is een toegewijde vader en echtgenoot en zijn ambities reiken vooral naar het ordenen van de aantekeningen en het herscheppen van het verhaal van zijn familie. De kleine dingen hebben echter niet meer de grootse oorsprong die ze bij de voorgaande generaties wel hadden: God is verdwenen uit de Belgische Kempen. Die overgang van een wereldbeeld met God naar eentje zonder God beschrijft Peeters weinig subtiel. Dat God vervangen wordt door de stem van zijn overleden vader en opa is tot daar aan toe, maar dat de auteur de omslag van een wereld vol van God naar een wereld zonder God ook in het afsluitende hoofdstuk nogmaals moet benadrukken, is teveel van het goede. Zo verlaat God de Belgische Kempen even luid krijsend als het varken van grootvader Louis.
De Bloemen is literatuur van de kleine dingen. Kleine dingen die prachtig beschreven worden, maar ook groter zijn gemaakt doordat ze veelvoudig worden verteld en daarom niet meer de interesse wekken wegens hun geraffineerde verschijning, maar eerder de weg blokkeren voor dingen die er echt toe doen. Wanneer vader Réne in een van zijn nachtelijke bezoeken vraagt wat zoon Peeters toch eigenlijk met bloemen heeft, is het antwoord teleurstellend clichématig: ‘bloemen staan voor iets tussen mensen. Voor hoe je je leven inricht. En voorbije tijd natuurlijk’ . De auteur lijkt er zo op gespitst om de kracht van het simpele leven en de schoonheid van het subtiele te weergeven, dat hij deze teveel uitlicht, waardoor de kleinschaligheid juist aan karakter verliest.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
