Laia Fàbregas
Landen
(2010)
Anthos
210 pagina's
€ 18,95
ISBN 9789041414885
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(2/5)
andere recensies
De lezer onderschat
door Roos van Rijswijk, 22 december 2010
In Landen zoekt een jonge Nederlandse vrouw naar een reddende engel, en een oude Spaanse man (de arme ziel sterft op pagina 1, in het vliegtuig, naast de vrouw gezeten) naar een thuisgevoel. Laia Fàbregas (1973), die in 2008 debuteerde met Het meisje met de negen vingers (over een zoektocht naar identiteit), heeft in Landen haar best gedaan om de verhalen van twee hoofdpersonages bijeen te laten komen in een overdadig vlechtwerk van mysteries en ontmoetingen.
Het boek is opgedeeld in hij- en zij-hoofdstukken. Het verhaal van de Spanjaard is een terugblik na zijn sterven: een jeugd in Spanje, werken in Nederland, zijn Nederlandse vrouw, zijn kinderen en ten slotte zijn letterlijke dwalingen door het land wanneer zijn vrouw (ze wonen dan weer in Spanje) te vroeg overlijdt. Het verhaal van de vrouw is een uiteenzetting van haar leven, geconcentreerd op de zoektochten waardoor ze zich laat leiden. Ze zoekt met behulp van een lijst met honderd namen erop naar iemand die haar als kind uit een autowrak redde, ze zoekt naar de betekenis van een kistje dat zij na het sterven van de Spanjaard stiekem van hem meenam en uiteindelijk ook naar verzoening met haar verleden. Het Brabantse dorpje Someren vormt een knooppunt in de levens van de twee hoofdpersonages: de vrouw beleefde er in haar jeugd het auto-ongeluk en de Spanjaard kwam er als gastarbeider terecht. Waar we van de Spanjaard vooral zijn biografie lezen, is het verhaal van de vrouw – naast de beschrijvingen van haar zoektochten – vooral een psychologische inkijk in haar beweegredenen.
Fàbregas roept met name in de zij-hoofdstukken veel vragen op (wat is het geheim van het kistje? Wie is de Anneke waar ‘zij’ soms mee belt?) die ze meestal vlug en sluitend weer beantwoordt. Met deze voorgekauwde antwoorden laat de auteur weinig ruimte voor de verbeelding van de lezer. Dit staat in contrast met het feit dat elders in de zij-hoofdstukken her en der losse eindjes en onafgewerkte personages rondslingeren: wat doet bijvoorbeeld barvrouw Karen Abrams in dit verhaal, behalve de rol vervullen van klankbord? En waarom blijven sommige personen van de lijst passief terugkeren in wat zij zegt en denkt? Ja, overduidelijk benadrukken deze personen haar isolement of juist haar verlangen daaruit te ontsnappen. Maar verder voegen ze (net als Abrams) niets toe aan de ontwikkelingen die zij als personage doormaakt, net zo min als ze haar zoektocht beïnvloeden.
De personages in Landen lijden aan zweverig taalgebruik: een muur is ‘oorverdovend wit’, een dag is ‘de dag na een nacht vol dromen’. De twee vertellers beschikken daarmee over precies hetzelfde taalregister. Ook hun denkwijzen liggen niet ver uiteen: beiden grossieren ze in schrijnende clichés of vergezochte varianten daarvan. Zo voelt zij de behoefte ‘meer mensen binnen te laten’ en vat ‘hij’ het leven samen met de woorden ‘avonturen, drempels en gebaren, drijvend in een eindeloze oceaan van sleur’. Beide hoofdpersonen zijn even contemplatief, met als resultaat een overdaad aan levenslessen. Geen nieuwe lessen overigens, maar evergreens als ‘plannen komen nooit exact zo uit als we ze van tevoren hebben bedacht’.
De auteur onderschat haar lezers danig met deze al de simpele explicaties en moraliserende verhandelingen. Universele thema’s als ‘eeuwig zoeken’ of immigrantenproblematiek hebben al deze opsmuk niet nodig. Met het poëtisch bedoelde taalgebruik schiet Fàbregas haar doel voorbij. Het leidt af van het idee grote idee dat ze in de roman naar voren brengt: Wat als? Wat als de Spanjaard nooit geëmigreerd was en wat als de vrouw hem eerder in haar leven had ontmoet? Dit soort vragen verdient een uitgebreider antwoord dan de tegeltjeswijsheden die Fàbregas te bieden heeft.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
