Oscar van den Boogaard
Meer dan een minnaar
(2010)
De Bezige Bij
229 pagina's
€ 19,90
ISBN 9789023454410
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(4/5)
elders op recensieweb
Vrouwen in een gekantelde wereld
recensie van Het verticale strand
Een bitter liefdesverhaal met een te zoete bovenlaag
recensie van Meer dan een minnaar
recensie van Majesteit
andere recensies
Neighbours in België met méér dan alleen minnaars
door Wouter Bok, 7 januari 2011
Een echtpaar ziet hun huwelijk veranderen wanneer hun kind sterft (Liefdesdood); een homo probeert de zelfmoord van zijn vriend te verwerken bij zijn ouders, wordt daar verliefd op een vrouw en verwekt bij haar een kind (Magic Man). Bij Oscar van den Boogaard staan de verlangens, identiteiten en verhoudingen van mensen centraal. In Meer dan een minnaar wordt die lijn doorgetrokken. Ondanks een clichématige plot verrast deze roman dankzij zijn uitgekiende compositie en stilistische troeven.
Het Vlaamse kunstenaarsdorpje Sint-Martens-Latem, 1987: naast de traditionele Poppes (vader Noel, moeder Regina en puberzoon August) bouwen de Bouvy’s (seksuoloog Rudolf, zijn tweede vrouw Elsie en Rudolfs dochter Lilly) een hypermoderne villa. Wanneer Regina en August door Rudolf lijken te worden ingepakt, voelt de standvastige Noel zich bedreigd in zijn mannelijkheid en houdt hij vast aan zijn zekerheden:
‘Mensen waren misschien ingewikkeld, maar seks was dat niet. Noel moest zich door niemand onzeker laten maken. Hij was een gezonde kerel met een vrouw, een zoon, een baan en een huis. Zonder schulden en vijanden.’
Toch verandert de komst van de Bouvy’s niet alleen het aangezicht van Sint-Martens-Latem, maar ook de onderlinge verhoudingen tussen de bepaald niet hechte gezinnen, die maar moeizaam écht contact met elkaar kunnen maken. De onder een familietrauma gebukte Noel kan zijn depressieve vrouw niet redden, en begrijpt de emo en einzelgänger August met zijn fascinatie voor astronomie niet. Bij de Bouvy’s is voelen vies; de rede overheerst, vooral bij Elsie, die pas ontdooit wanneer ze zwanger is. Lilly wordt zowel door haar moeder als haar vader genegeerd, echte ouderliefde krijgt ze niet. Dat blijkt maar al te schrijnend wanneer ze van Elsies zwangerschap hoort en Rudolf haar ‘opvangt’:
‘Lilly was huilend op een bankje voor het hotel gaan zitten en riep snotterend dat ze diepongelukkig was en zich nergens thuis voelde en niet meer wilde leven. […] Het ging erom dat die vader eindelijk zou zeggen dat ze mooi was en van haar hield en dat het leven geweldig was. Maar dat deed hij niet, dat was zijn techniek. Hij liet de mensen praten zonder zelf iets te zeggen. […]Ieder mens kan zichzelf helpen was zijn visie, blijkbaar ook als dat mens je dochter is. Makkelijke manier van opvoeden. Niets zeggen.’
De situatie verandert echter; Rudolf bemint Regina, Noel vindt zijn oude schoolliefde Elsie terug en ook Lilly en August worden verliefd. ‘Het lijkt hier verdomme wel een parenclub!’ roept Lilly ergens. Inderdaad; ieder huisje heeft zijn kruisje – niet alleen zitten alle gezinsleden wel met (onuitgesproken) geheimen of gevoelens, maar ook (her)leeft de passie. De plot zou niet misstaan voor Neighbours (een Australische soapserie over het wel en wee van een aantal buren) en je hoort Lilly en August zo ‘Especially for you’ van Neighbours-acteurs Kylie Minogue en Jason Donovan zingen. Toch doet zo’n typering de roman tekort; het gaat over meer dan wat kruisbestuiving over en weer. Hoe zien mensen elkaar en zichzelf? In hoeverre geef je je aan elkaar of aan vreemden bloot, hoe bloot ben je als je ook voor je onzekerheden durft uit te komen? En ook: wanneer ben je gelukkig? Meer dan een minnaar draait hierom, en heeft een hoog zweverigheidsgehalte, wat al uit de proloog blijkt. Daarin stelt de verteller (August) dat de wereld (je familie) opgaat in zoetsappige onschuld zolang je maar afstand in tijd en ruimte neemt – de code tot het geluk. ‘Als een astronaut dus eigenlijk. En jezelf daar beneden een beetje bezig zien.’
Door dit ‘astronautenperspectief’ ontstaat een ingenieuze mozaïekconstructie, waarin de hoofdstukken steeds van personage wisselen. Het verhaal wordt geleid door wat ze (nog) niet van elkaar weten, terwijl de lezer de precieze verhoudingen stukje bij beetje moet (re)construeren. Dat werkt goed en maakt dat je wilt doorlezen, maar nadeel is dat sommige personages wat duister blijven en sommige vragen onbeantwoord blijven. Pas op het eind begrijp je bijvoorbeeld waarom Regina zo teruggetrokken is en waarom haar huwelijk slecht is, al blijft een echte verklaring uit. Rudolf praat als seksuoloog wel veel over passie, maar van zíjn leven komen we weinig te weten; zijn achtergrond, zijn geschiedenis en dergelijke blijven onderbelicht. En hoe zat het nou precies tussen Elsie en Noel vroeger? Antwoorden worden soms wat raadselachtig in het midden gelaten, of staan (te veel) tussen de regels.
De stijl draagt mede bij aan deze raadselachtigheid, al toont Van den Boogaard zich een virtuoos stilist. Enerzijds kan hij zich goed inleven in zijn personages, en geeft hij hun gevoelsleven en gedachten goed weer. Anderzijds wordt het zicht op die personages soms getroebleerd door weliswaar prachtige, maar ook vage dromerig-poëtische zinnen die in hun (levens)wijsheden, aforismen en metaforen doen denken aan Erwin Mortier en Arthur Japin. De auteur neigt ernaar in deze stijl door te draven, wat het verteltempo vertraagt en de kracht van de karaktertekening verzwakt: met zijn Dr. Phil-achtige uitspraken is Rudolf af en toe een karikatuur van een psychiater. Minder dromerigheid en meer focus op de personages had hen helderder gemaakt. Niettemin heeft Van den Boogaard met Meer dan een minnaar een rijkelijk gevuld boek geschreven dat aanzet tot denken en (weg)dromen.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
