Recensieweb. Nieuwe literatuur. Nieuwe gidsen.

nieuwste recensies

Zestien en zwanger

door Roos van Rijswijk, 5 maart 2011

Julia is zestien jaar en zwanger. Uitermate gênant en vooral eeuwig zonde dat het te laat is voor abortus, vinden haar ouders. Zij doen er alles aan om er voor te zorgen dat niemand iets te weten komt van de hobbel in de carrière van hun veelbelovende gymnasiaste. Daarbij lijkt het welzijn van het meisje in kwestie niet van enige importantie te zijn. In haar romandebuut Nest vertelt Sanneke van Hassel (1971) het verhaal van een gezin dat in een keurige buurt boven alles de schijn van degelijkheid op probeert te houden.

Zoals dat vaak het geval is met keurige buurten in de literatuur, blijken de bewoners lang niet zo onberispelijk te zijn als ze in eerste instantie lijken. Net als bijvoorbeeld Naima El Bezaz in Vinexvrouwen en Joris van Casteren in Lelystad, benadrukt Van Hassel de beklemming van de sociale druk in de gemeenschap. Dit doet ze door personages en vooral hun kenmerkende eigenschappen uit te vergroten. Heppe, de vader van Julia, is een zak van een man met vermoedelijk een fikse midlifecrisis. Moeder Belia is een ongelukkige huisvrouw met een tuinierclub. Haar spirituele behoeften bevredigt ze – en dit klinkt een stuk grappiger dan het in de roman is – door tegen de Ginkoboom in haar tuin te praten. Zusje Malou is een stiekem drinkend pubermeisje met lak aan de wereld, Uggs aan haar voeten en een voorliefde voor foute jongens.

Het reduceren van maar liefst elf personages tot een enkele karaktertrek maakt het eenvoudig je direct een beeld van hen te vormen. De vorm van de roman zorgt er bovendien voor dat de personages nooit gaan vervelen: in drieënvijftig korte hoofdstukjes komen ze allen afwisselend aan het woord, waardoor de lezer een panoramablik op de leefomgeving van Julia gegund wordt.

Aan de andere kant worden de figuren vaak ook wat plat. Je kunt je zelfs afvragen of al die personages nu echt nodig zijn. Wat doet bijvoorbeeld buitenstaander Stefan Beks in het geheel, als de lezer door al die gezichtspunten voor zichzelf al de blik van een buitenstaander ontwikkelt? Verslagen van het wel en wee van de dames van de tuinierclub zijn soms wat overbodig; met de beschrijving van de verhouding tussen één van de dames en Julia’s huisarts, bewandelt Van Hassel bijvoorbeeld een doodlopend zijpad dat niets bijdraagt aan het verhaal.

Voorafgaand aan Nest schreef Van Hassel twee verhalenbundels. Kenmerkend voor dit eerdere werk is haar vermogen verhalen een sinistere ondertoon mee te geven: niets is wat het lijkt, en vrijwel alle personages hebben een duistere kant die het lezen iets spannends, iets ‘unheimisch’ geeft. Deze vorm van spanning ontbreekt in Nest grotendeels: ondanks de verwerpelijke ideeën en absurde gedragingen van de meeste personages, lukt het de schrijfster niet de lezer echt tegen de haren in te strijken. Door deze matheid dringt de vergelijking met een soap zich tijdens het lezen al snel op. Gelukkig maakt het einde van de roman, waarin de ongrijpbare Julia eindelijk zelf spreekt, iets goed: de krochten van het brein van de zestienjarige blijken bitterzoet en verontrustend. Hiermee laat Van Hassel de lezer als vanouds zien dat in haar universum niets zomaar voor lief te nemen is.

Van Hassel schrijft in Nest, net als in haar korte verhalen, geen zin teveel op. In enkele woorden schetst ze doeltreffend een sfeer, een persoon of een overpeinzing, zonder dat zij ook maar een moment uit de bocht vliegt met melodramatische uiteenzettingen. Daarmee bewijst ze nog steeds een begiftigd verteller te zijn, al mist in dit romandebuut de wrangheid waarmee ze de lezer eerder bij de kladden greep.

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.

Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.

Dit artikel is geprint van Recensieweb - www.recensieweb.nl.

Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.