Beitske Bouwman
Noem het liefde
(2011)
Querido
165 pagina's
€ 16,95
ISBN 9789021438320
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(2/5)
elders op recensieweb
Zoektocht langs bramen en moedervlekken
recensie van Portrettensoep
recensie van Kindengel
andere recensies
Chicklit voor carrièremoeders
door Lies Journée, 14 september 2011
Ter gelegenheid van Moederdag dit jaar was Beitske Bouwmans roman Noem het liefde als e-book gratis te verkrijgen op de website van uitgeverij Querido. Met tweeduizend downloads een succesvolle promotie voor de schrijfster, die haar derde boek eerder dit jaar al bekroond zag worden met de publieksprijs der Brabantse Letteren. Een literaire prijs, een publieksprijs nota bene: dat schept verwachtingen bij de nieuwsgierige literatuurliefhebber.
Magda Steenhuis, een wetenschappelijk onderzoekster van het Zuidpool-ijs, laat haar pasgeboren dochtertje bij haar moeder achter om mee te gaan op een acht maanden durende expeditie naar Antarctica. Haar beslissing doet de gelederen op haar grondvesten schudden, vooral haar beste vriendin Nanne zet alle zeilen bij om haar van gedachten te doen veranderen. Helaas, Magda is vastbesloten. Wil ze als wetenschapper excelleren, dan is toewijding vereist.
Nanne Karwist, moeder van drie kinderen, heeft een florerende carrière als strafrechtadvocate. Ze staat bekend als een topper in haar vakgebied, boekt succes na succes, maar betaalt daarvoor een hoge prijs. Dat ze haar kinderen nooit ziet, vindt ze vreselijk. Pardoes besluit ze te stoppen met werken, om zich volledig aan het moederschap te kunnen wijden. Ook haar beslissing stuit op onbegrip uit haar omgeving. Voor haar collega’s op de Amsterdamse Zuidas heeft ze afgedaan, haar man begrijpt niets van deze rigoreuze ommezwaai en ook Magda mailt haar vanaf de Zuidpool of ze zich wel beseft wat ze opgeeft. ‘Is het je waard dat te verlaten voor aardbeien in een schaaltje en eikels in het bos?’
Door het dilemma waar veel carrièremoeders mee kampen centraal te stellen in haar roman, heeft Beitske Bouwman een interessant en actueel thema te pakken. Ontwikkelingen uit de vorige eeuw hebben de traditionele rolverdeling tussen man en vrouw op het spits gedreven, en de positie van de vrouw in de westerse samenleving versterkt. De meeste vrouwen van nu willen naast kinderen óók een carrière, en Bouwman maakt duidelijk dat er ten behoeve van het één offers moeten worden gebracht aan het andere. Jammer is dat de schrijfster doet voorkomen alsof het moederschap en een succesvolle professionele loopbaan niet naast elkaar kunnen bestaan: Magda verdwijnt acht maanden uit het leven van haar piepjonge dochter om zich te richten op haar wetenschappelijk onderzoek, en Nanne geeft plotsklaps volledig de brui aan haar advocatenbestaan om fulltime te kunnen moederen over haar kinderen. Werken in deeltijd behoort blijkbaar niet tot de opties.
Het dilemma van de carrièremoeder is als thema eveneens een vruchtbaar uitgangspunt voor de psychologische fundering en ontwikkeling van de karakters van Magda en Nanne. Zeker, Bouwman zet twee vrouwen neer die allebei op hun eigen manier worstelen met het moederschap, en die worsteling levert een aantal licht filosofische passages op, met name in de mailwisseling tussen Magda op de Zuidpool en Nanne in Amsterdam Zuid. De berichten die de vriendinnen elkaar sturen zijn vaak bombastisch, geveinsd diepzinnig van toon, waardoor ze nogal gekunsteld overkomen. Bouwman laat de emoties van haar hoofdpersonen nergens voor zich spreken: werkelijk elke gedachte, elk gemoedstoestand moet worden uitgelegd en benoemd, waardoor de gehele roman vooral beschrijvend van aard is (dialogen komen nauwelijks voor) en de lezer een passieve rol heeft in het leesproces. Daar komt bij dat de stijl oppervlakkig aandoet. Taalspel ontbreekt, de schrijfster getuigt zich niet bepaald van een brede woordenschat en onzekerheden omtrent het moederschap kennen vrijwel geen andere vorm dan een aaneenschakeling van vragen.
‘Waar was die vrouw in de moeder die hield van drank, van lang uitslapen, van friet met mayonaise, van actiefilms liefst met veel bloed, van naakt zwemmen in het donker, van wilde seks, van kennis, van macht? Waar was die vrouw in de moeder die haar kinderen kon haten, die nooit en te nimmer het geduld kon opbrengen voor de zoveelste keer hetzelfde verhaal voor te lezen of die woedend wachtte op een kind dat weigerde naar bed te gaan? Hoe viel die vrouw ooit te rijmen met het beeld van de moeder? Van de altijd en eeuwig vredelievende glimlachende moeder? Nanne Karwist zou voor altijd een moeder zijn maar ze had geen idee wie ze was.’
Interessant zijn de achtergronden bij Magda’s onderzoek, de geschiedenis van de poolexpedities, de gevaren die schuilen in de extreme kou op Antarctica, en de lichamelijke en mentale effecten die het klimaat heeft op mensen die er een langere periode doorbrengen. Het is merkbaar dat Bouwman zich goed heeft gedocumenteerd: poolreizigers als Scott en Amundsen krijgen ruim aandacht, want Magda lijkt zichzelf in de traditie te plaatsen van haar wereldberoemde voorbeelden. Haar verblijf op de Zuidpool krijgt daardoor een kader, al blijft het veelal beperkt tot een opsomming van feitjes. Het leidt tot op zichzelf staande passages op die moeilijk integreren in het grotere verhaal.
Om haar roman enige gelaagdheid mee te geven, heeft Bouwman een andere verhaallijn gereserveerd voor de eeuwenoude mythe van Lilith, Adam en Eva, afkomstig uit de oud-Joodse traditie. Er zijn enige parallellen aan te wijzen met de verhaallijnen van Magda en Nanne, want de mythe heeft een duidelijk emancipatoir karakter en herbergt de onderliggende boodschap dat iedereen de vrijheid verdient zijn of haar eigen keuzes te maken. Al is er enige analogie te ontdekken, de toegevoegde waarde van deze joodse mythe blijft twijfelachtig met betrekking tot het dilemma van de carrièremoeder.
Noem het liefde bestaat uit drie delen en bevat vier verhaallijnen, waaronder een losse flodder, verteld vanuit het perspectief van de Oost-Europese au-pair die Magda direct na haar bevalling in dienst nam. Dat zijn hoge cijfers voor een boek dat iets meer dan 160 pagina’s telt, maar toch blijft het verhaal overzichtelijk en opmerkelijk eenvoudig. Hoewel er bij vlagen een diepzinnige noot in te ontdekken valt, blijft de roman, mede door de beperkte stijl en de ongeschikte soms hoogdravende toon, in het oppervlakkige steken. Beitske Bouwman schreef met Noem het liefde de eerste chicklit voor carrièremoeders.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
