Rascha Peper
Vossenblond
(2011)
Querido
225 pagina's
€ 19,95
ISBN 9789021440156
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(2/5)
elders op recensieweb
Sturm und Drang versus Hollandse nuchterheid
recensie van Verfhuid
Passie met weinig verve verbeeld
recensie van Verfhuid
Zweven tussen jeugd en volwassenheid
recensie van Vingers van marsepein
Schaduwjury: Verbazing troef, verwondering wint
opiniestuk
andere recensies
Keuzes die het mysterie onderuithalen
door Tim van Dun, 20 oktober 2011
Hoe heeft het zo ver kunnen komen met Walter Tervoort? Al jaren leeft hij gescheiden van zijn ex-vrouw, zijn vaste escortdame Trudy heeft er de brui aan gegeven en sinds hij heeft kennisgemaakt met de jonge, intrigerende Vera, lijkt alles in zijn leven alleen nog om haar te draaien. In Vossenblond laat Rascha Peper een aantal thema’s de revue passeren die ze al vaker gebruikte in haar boeken, waaronder dood, leven, liefde en lust. Ook het aanzienlijke leeftijdsverschil tussen de twee belangrijkste personages is voor Peper geen onbewandeld pad: haar debuutroman Oesters (1991) gaat over een liefdesrelatie tussen een twintigjarige studente en een veel oudere kunsthandelaar. Teruggrijpen op eerder gebruikte thema’s maakt een roman niet per definitie voorspelbaar en doet dat in dit geval ook niet: de eerste hoofdstukken van Vossenblond zijn meteen al bijzonder intrigerend en scheppen hoge verwachtingen van de plot. Worden die ook waargemaakt?
Walter Tervoort is archeozoöloog en werkt mee aan een groot project: het opgraven van enkele eeuwen oude skeletten uit de vloer van de Grote Kerk in Alkmaar. De dood heeft Walter altijd al geïntrigeerd: ‘Al vanaf zijn elfde of twaalfde was hij dagelijks met botten in de weer geweest […]. Hij was zo’n jongetje dat je geen groter plezier kon doen dan met een dood beest. En in zekere zin was hij dat gebleven.’ Dat Walter escortdames aan huis ontvangt, lijkt op het eerste gezicht moeilijk te rijmen met zijn fascinatie voor de dood, maar, zo verklaart hij: ‘als je in dit beroep nooit eens mollige welvingen en zachte huid in je armen hield, werd je een verdorde chagrijn en vervreemdde je van het leven.’
Walters vaste escortdame Trudy kiest er echter voor ‘voorrang te geven aan het burgermansfatsoen’, waardoor Walter zich genoodzaakt ziet naar een nieuwe dame op zoek te gaan. Hij maakt kennis met Vera, een jonge vrouw van rond de dertig. Meteen is hij gegrepen door haar welbespraaktheid en haar totale gebrek aan vulgariteit. Al gauw krijgt Walter diepere gevoelens voor Vera en vraagt hij zich af waarom zo’n beschaafd meisje in de prostitutie zit. Zijn verliefdheid gaat op een gegeven moment zo ver dat hij zich nauwelijks meer op zijn werk kan concentreren en zijn leven volledig om het vossenblonde meisje zou willen laten draaien.
Het wordt er allemaal niet gemakkelijker op wanneer Walter tijdens een telefoongesprek met zijn ex-vrouw Charley ontdekt dat Charleys dochter Repke wel érg veel overeenkomsten vertoont met Vera – zo veel dat het niet anders kan of Repke en Vera zijn één en dezelfde persoon. Bovendien begint Walter zich naar aanleiding van een foto van zijn moeder en dier gelijkenissen met Repke af te vragen of hij niet zelfs Repkes vader is. Zijn ex-vrouw houdt stug vol dat haar huidige man Leo dat is, maar hoewel niemand Walters gelijk bevestigt, wijst alles erop dat hij het bij het rechte eind heeft. Deze al te toevallige wending doet eerder afbreuk aan de roman dan dat zij iets toevoegt. Het belangrijkste gegeven in Vossenblond is immers dat de vastgeroeste Walter uit de alledaagse sleur getrokken wordt door zijn ontmoeting met Vera: dankzij haar heeft hij weer het gevoel dat hij leeft, wat zich uit in de lust die hij dankzij haar ervaart en de verliefdheid die hij ontwikkelt. Dát het geluk van Walter op een gegeven moment gefrustreerd wordt, is natuurlijk onvermijdelijk, maar de keuze die Peper gemaakt heeft met betrekking tot de manier waarop dat gebeurt, is teleurstellend: die heeft weinig te maken met het zojuist genoemde gegeven en maakt bovendien de cirkel te snel rond. De raadselachtigheid die vooral in het begin rond Vera hangt, is namelijk veelbelovend en maakt erg nieuwsgierig naar wie zij eigenlijk is. Interessanter zou het zijn geweest wanneer het mysterie rond haar persoon ofwel onopgehelderd was gebleven, ofwel in geen enkel verband zou hebben gestaan met Walter of diens familie.
Wat wel geprezen moet worden, is de manier waarop Peper met de door haar gekozen thema’s omspringt. Het spel tussen leven en dood domineert de hele roman: het beroep van Walter heeft alles te maken met de dood; Walter is door zijn alledaagse sleur en de eenzaamheid sinds zijn scheiding ook enigszins ‘dood’; het aan huis laten komen van escortdames ‘verlevendigt’ zijn bestaan zo nu en dan. De echte opleving bij Walter ontstaat door de komst van Vera. Het eind van de roman bevat bovendien een aardige wending die laat zien dat dood en leven wel erg dicht bij elkaar kunnen komen.
Toch zijn er nog enkele elementen in Vossenblond die de roman ietwat uit balans brengen. Een voorbeeld daarvan zijn de korte, cursief gedrukte ‘tussenhoofdstukjes’ die vanuit het perspectief van de hond van Vera verteld worden: hoewel vermakelijk om te lezen, is het lastig te begrijpen wat de functie van die korte hoofdstukken is. Weliswaar heeft de hond uiteindelijk een iets grotere rol in het boek, maar dan nog voegen zijn ‘memoires’ weinig toe aan het eigenlijke verhaal.
Een ander ontregelend element is de niet altijd evenwichtige stijl. Peper schrijft prettig en haar taalgebruik is relatief toegankelijk; het is daarom jammer dat er hier en daar zinnen in het verhaal staan waarin de schrijfster zichtbaar heeft geprobeerd buiten dat toegankelijke te treden, getuige bijvoorbeeld de volgende passage:
‘Pas toen hij in zijn oude Volvo stapte en nog een paar seconden aarzelde alvorens te starten, durfde hij zichzelf toe te geven dat wat zij zojuist geopperd had, precies was wat er vorige week – voordat hij de feiten kende die hij nu kende – nog door zijn drieste, verliefde kop gegaan was: trouwen met Vera, haar zekerheid, veiligheid bieden en alle ruimte om haar studie af te maken, een kind, als ze dat wilde. Niet serieus uiteraard, niet bij zijn volle verstand, maar als dagdroom, als luchtkasteel, als de mallotige rêverie van een zinsbegoochelde wiens verdorde testosteron onlangs fris beregend was.’
Het taalgebruik in bovenstaand fragment is grotendeels alledaags; het is vooral het laatste gedeelte (‘als de … beregend was’) dat stilistisch afwijkt en daardoor gekunsteld overkomt.
Vossenblond schept hoge verwachtingen. Vooral de eerste hoofdstukken waarin het intrigerende personage Vera wordt geïntroduceerd, zijn veelbelovend en maken nieuwsgierig naar het verdere verhaalverloop. Peper heeft echter enkele teleurstellende keuzes gemaakt die de spanning van de roman flink doen afnemen en de lezer na afloop met een onverzadigd gevoel laten zitten.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
