Paul Baeten Gronda
Onder vrienden
(2011)
De Bezige Bij
126 pagina's
€ 14,90
ISBN 9789023469049
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(5/5)
elders op recensieweb
recensie van Nemen wij dan samen afscheid van de liefde
recensie van Kentucky, mijn land
andere recensies
Messcherpe weergave van een keerpunt
door Tim van Dun, 17 november 2011
Dertig jaar. Een leeftijd waarop voor velen al een en ander vastligt. Of dat nu een vaste baan, een huis of een gezin is: de kersverse dertiger heeft bepaalde keuzes gemaakt die hem ten volle doen beseffen dat hij geen onbevangen twintiger meer is. In Onder vrienden, de nieuwste roman van PB (Paul Baeten) Gronda, wordt dat maar al te duidelijk gemaakt. Speelden in Gronda’s eerste twee romans thema’s als afzondering en vluchtgedrag een belangrijke rol, in zijn nieuwste boek zorgt juist het samenzijn van de personages voor de nodige spanning.
Onder vrienden gaat over een schrijver uit België die een villa in het Italiaanse plaatsje Orta San Giulio bezit, waar hij verblijft met zijn vrouw Mara, die daar geboren is. Omdat hij dertig wordt, heeft hij zijn Belgische vrienden uitgenodigd voor een feest met een uitgebreid diner. In zeven hoofdstukken, bijna allemaal de Italiaanse naam van een dinergang dragend, wordt de avond van het feest van begin tot eind beschreven. Gronda neemt vooral in de eerste twee hoofdstukken de tijd om de vrienden van het hoofdpersonage te introduceren. De ‘langdurig werkloze’ Boris, die zijn hele leven maar wat lijkt aan te modderen. De gladde en behoorlijk vermogende zakenman Andreas, die door het hoofdpersonage ‘de arrogantste mens die ik ken’ wordt genoemd. De stille fysicus Simon en zijn gevatte vrouw Babs, die samen al drie kinderen hebben. En dan is er nog Laura, de vrouw met wie de schrijver eigenlijk zijn leven had willen delen, ware het niet dat hij al getrouwd is. De liefde is wederzijds, maar ook Laura heeft al voor een ander gekozen: de uit Canada afkomstige chirurg Bill. ‘We wisten meer van elkaar dan Mara en Bill nog te horen kregen, en soms leek het alsof die twee maar aanhangsels waren van iets wat eigenlijk mooier is. Of op zijn minst nieuwer en kleurrijker’, aldus het hoofdpersonage.
Naarmate het diner vordert, loopt de spanning tussen de personages hoog op. Simon blijkt niet zo hondstrouw te zijn als hij overkomt, de laatdunkende opmerkingen van het hoofdpersonage tegen Bill leiden bijna tot een handgemeen en Boris slaat Andreas zelfs daadwerkelijk een gebroken neus wanneer die zonder ophouden suggereert dat Boris homoseksueel is. Het zijn gebeurtenissen die stuk voor stuk vlot, scherp en zonder enige romantisering beschreven worden door Gronda.
Niet alleen de spanningen binnen de vriendengroep spelen een belangrijke rol. Onder vrienden gaat ook (en vooral) over het dertigerschap, een nieuwe fase in het leven, en de bijkomende keuzes en verantwoordelijkheden. Hoewel het hoofdpersonage zich in principe gelukkig prijst met wat hij heeft, vraagt hij zich, nu hij dertig is geworden, toch voortdurend af: ‘Is dit het nu?’. Die vraag klinkt overigens in de hele roman door, niet alleen met betrekking tot het hoofdpersonage. Veelzeggend is de passage in het laatste hoofdstuk waarin hij kort terugblikt op de avond voorafgaand aan zijn verjaardag:
‘Mara at een appel en ze vroeg me of ik haar nog graag zag. Dat had ze de laatste zeven jaar wel vaker gevraagd. De vraag was nooit veranderd, maar de manier waarop hij gesteld werd wel. Waar hij ooit gesteld werd door een meisje dat alles voor mogelijk hield en zich verheugde op het waanzinnige antwoord waarop zij getrakteerd zou worden, was het gaandeweg de vraag geworden van een vrouw wier leven plots leek te bestaan uit verplichtingen afwerken en keuzes maken.’
Vooral de laatste zin raakt aan de kern van Onder vrienden: hoe avontuurlijk en ongedwongen het leven lijkt als je jong bent, er komt een tijd dat je aan verplichtingen gebonden raakt en steeds meer keuzes moet maken. Je bent dan al lang niet meer de onbevangen jongeling met wie het nog alle kanten op kon. Om met het hoofdpersonage te spreken: ‘Als kind wilde ik altijd maar ouder zijn dan ik was. Misschien was dit al wel het keerpunt, waarna je eigenlijk alleen maar terug zou willen in de tijd.’ Gronda bewijst met gevatte zinnen als deze dat hij gevoelens kan verwoorden die waarschijnlijk veel dertigers zullen hebben. Ouder worden en keuzes maken – men ontkomt er niet aan.
Hoewel Gronda met Onder vrienden inhoudelijk gezien een heel andere weg inslaat dan met zijn vorige boeken, is zijn stijl dezelfde gebleven: vlotte, scherpe zinnen zonder opsmuk, die er ook nu weer van getuigen dat Gronda de door hem beschreven gebeurtenissen niet mooier of rooskleuriger wil voorstellen dan ze zijn. Ook de cynische humor is weer ruimschoots aanwezig, getuige bijvoorbeeld de manier waarop de escalatie tussen Boris en Andreas beschreven wordt:
‘Niemand had gedacht dat Boris zo snel uit zijn stoeltje zou kunnen springen en al helemaal niet dat hij met een opvallend luide klap Andreas niet alleen bewusteloos maar ook meteen een meter achteruit en bijgevolg in het zwembad zou kunnen meppen. En toch gebeurde het precies zo.’
Met Onder vrienden heeft Gronda een meesterwerkje afgeleverd waar je als lezer doorheen bent voor je het weet: niet alleen omdat het boek slechts 126 bladzijden telt, vooral omdat het dankzij de inhoud en het vlotte, scherpe taalgebruik van begin tot eind boeit.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
