Peter Theunynck
Karel Van De Woestijne: biografie
(2010)
Meulenhoff/Manteau
560 pagina's
€ 34,95
ISBN 9789085420552
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(3/5)
Voor altijd duister, maar nu belicht
door Joylene Lap, 24 november 2011
Dit is een recensie in het kader van de AKO Literatuurprijs 2011 schaduwjury
In het poëziedebat van de laatste vijftig jaar is de Vlaamse dichter Karel Van De Woestijne (1878-1929) vrijwel afwezig gebleven. Toch koesteren poëziecritici en literatuurhistorici nog steeds een levendige belangstelling voor hem, althans, volgens zijn eveneens Vlaamse biograaf, Peter Theunynck (1960). Met een uitgebreide levensbeschrijving wil hij een poging doen de afstand tussen de hedendaagse lezer en het oeuvre van Van De Woestijne te overbruggen, aldus Theunynck zelf.
Om het oevre van zijn held dichterbij ons te brengen, gebruikt Theunynck de onvoltooid tegenwoordige tijd en heeft hij geprobeerd ‘de fascinerende persoonlijkheid van Van de Woestijne […] in al haar facetten te belichten [, d]oor zijn opstandige jeugd, zijn humor, zijn verliefdheden, zijn mislukkingen, zijn relatieproblemen, zijn opportunisme, zijn geldzorgen enzovoorts in beeld te brengen.’ Op deze manier wil hij aantonen dat de dichter minder ver van ons afstaat dan de moderne lezer wellicht vermoedt.
Theunynck kiest voor een chronologisch aanpak, omdat ‘hij vindt dat de keuzes die de dichter gemaakt heeft en de omstandigheden waarin hij terecht is gekomen, hem hebben gemaakt tot wie hij is.’ Wel zegt de biograaf er meteen in zijn voorwoord al bij dat hij af en toe heeft moeten zondigen tegen de chronologie, om de hoofdstukken en delen beter in elkaar over te laten lopen. Het boek bestaat uit zes delen, die samenhangen met de plekken waar de dichter heeft gewoond. Één deel wijkt hier wat vanaf en is gewijd aan de Eerste Wereldoorlog die, volgens de biograaf, diepe indruk heeft gemaakt op Van De Woestijne.
Deel één begint met de geboorte van Van De Woestijne in 1878 in Gent, waar zijn ouders een koperslagerij hebben. Ook is er aandacht voor het gezin waarin Karel geboren wordt, zo worden zijn vader en moeder voorgesteld en krijgen we een beeld van zijn drie broers. Om ook een idee te krijgen van de omstandigheden waarin het jongetje geboren wordt, schetst de biograaf een bijzonder uitbereid beeld van Gent, met al te veel details. Het blijkt een voorbode te zijn voor de rest van de biografie. Theunynck begint al snel met de beschrijving van de eerste stappen van de jongen op dichterspad en daarmee de belangrijkste stap, namelijk de aansluiting van Van De Woestijne bij het tijdschrift Van Nu en Straks. Dit tijdschrift betekent namelijk, mede door de vriendschappen die hij er sluit, erg veel voor hem.
Theunynck bespreekt uitentreuren talrijke ontmoetingen die Van De Woestijne met deze of gene heeft gehad. Vele namen komen voorbij. Sommige blijken goede vrienden, zelfs voor het leven, andere blijken slechts tijdelijk van belang. Natuurlijk is het goed dat personen die van grote betekenis zijn gebleken, uitvoerig besproken worden, maar hier is sprake van een overdaad aan informatie. Zo ook met de beschrijving van de inrichting van het huis van Van de Woestijne in Latem. Inmiddels ben ik op de hoogte van de kleur verf die gebruikt is en de kleur van het behang op de muur. Ook weet ik dat de vrouw van de huisbaas van Van De Woestijne (in de Gaucheretstraat) een winkeltje had in godsdienstige voorwerpen, maar de relevantie van al deze details is me ontgaan.
De rode draad in de biografie is duidelijk en over het algemeen goed te volgen. We gaan met Van De Woestijne mee van woonplaats naar woonplaats. We leren zijn vrouw kennen, en later ook zijn kinderen. We volgen Van de Woestijne in achtereenvolgende baantjes, sommige puur voor geld om zijn gezin te onderhouden, andere waarin hij zijn ziel en zaligheid kwijt kan. Voor Het NRC Handelsblad blijkt hij een belangrijk man te worden, hij wordt NRC-corespondent en schrijft vele artikelen voor de krant, zo is hij bijvoorbeeld erg betrokken bij de schoolwet van 1914 en schrijft alleen hierover al meer dan twintig artikelen. Ook verslaat hij de oorlog vanuit zijn eigen perspectief voor de krant. Van De Woestijne laat op deze manier zien niet alleen een begenadigd dichter, maar ook een goede schrijver te zijn.
In de inleiding schrijft Theunynck dat hij deze biografie is begonnen omdat hij op een receptie iemand van uitgeverij Manteau tegen het lijf liep, die verschillende biografieën wilde maken. Hij besloot Van De Woestijne op zich te nemen, omdat zij beiden dichter zijn. Het is geen ‘liefde op het eerste gezicht’, maar ‘geleidelijk aan krijg ik het aangename gevoel dat ik mij niet meer geheel onbehaaglijk voel in zijn aanwezigheid en dat ook hij mij duldt.’ Het lijkt erop dat de mislukte liefde op het eerste gezicht overgegaan is in een stilzwijgend houden van. Het gebrek aan liefde en spanning blijft echter gedurende de gehele biografie merkbaar.
De biograaf opent met een citaat van Van De Woestijne: ‘Gij zult mij allen, allen kennen,/ maar ‘k zal voor allen duister zijn (….).’ Maar met zijn boek lijkt hij bijna het tegendeel te willen bewijzen. De overdaad aan details, en de overdaad aan beschrijvingen zorgen namelijk voor een overdaad aan Van De Woestijne. Dat maakt dat de biografie niet makkelijk door te komen is voor de hedendaagse lezer, die veelal niet eerder kennis gemaakt had met Van De Woestijne.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
