Ellen Heijmerikx
Wij dansen niet
(2011)
Nieuw Amsterdam
160 pagina's
€ 16,95
ISBN 9789046810590
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(2/5)
andere recensies
Wat geloof aan kan richten
door Tim Lommerse, 30 november 2011
De overtuigingen van ouders kunnen veel invloed hebben op het leven van hun kinderen. Dat blijkt wanneer de ouders van Janne zich van het ene op het andere moment bekeren tot een strenge geloofsgroep. Aanvankelijk laten Janne en haar broertje IJze het over zich heen komen. Maar IJze gaat zich hoe langer hoe meer verzetten.
Ellen Heijmerikx won in 2010 de Academica Debutantenprijs met haar roman Blinde Wereld. Zij groeide zelf op in een religieus gezin, dat zich in de jaren vijftig bekeerde tot de Gemeente van de Noorse Broeders. Haar jeugdjaren stonden hierdoor in het teken van de Bijbel.
In Wij dansen niet kiest Heijmerikx dus een thema waarover zij als ervaringsdeskundige kan meepraten. Het verschil is dat zij zelf geboren werd in een gezin dat reeds had gekozen voor de Gemeente van de Noorse Broeders, terwijl hoofdpersonage Janne het intreden bewust meemaakt. Dit vergroot het drama in het boek omdat Janne en IJze zich helemaal opnieuw moeten aanpassen aan de wereld waarin ze leven.
Als kinderen moeten zij grote offers brengen. De tinnen soldaatjes van IJze, de pop van Janne, zelfs de jurk die haar moeder had gemaakt voor het schooltoneelstuk: alles moet weg. Een sterke vondst van Heijmerikx is daarbij dat Janne de regels en straffen van haar ouders begint te kopiëren op haar huisdieren. Zo heeft haar vis te veel franjes, net als de jurk die Janne op moest geven:
‘“Je bent best een lieve vis. Alleen die staart, dat is opsmuk. Maar als je God toelaat in je hart, dan komt Hij bij je wonen in de kom en ben je nooit alleen.”’
Dit is een uitspraak van Janne zelf, maar het is wat ongeloofwaardig dat dit de woorden van een negenjarig meisje zijn. Het zou nog anders zijn wanneer je als lezer het gevoel kreeg dat Janne werkelijk met deze bewoordingen doordrongen werd, maar dat is niet het geval.
Jammer, want bij vlagen weet Heijmerikx wel degelijk goed de belevingswereld van een kind weer te geven. Zo beginnen veel hoofdstukken met een kinderlijke beschrijving van de tijd van het jaar. ‘September. Herfstmaand, fruitmaand, havermaand.’ Dit werkt goed, maar Heijmerikx doet het iets te vaak. Dat doet aan het effect weliswaar niets af, maar roept na verloop van tijd wel ergernis op doordat het geforceerd overkomt.
Een ander punt dat uitgebreider behandeld had mogen worden is de overgang in de nieuwe geloofsgemeenschap. Wanneer vader een ongeluk heeft gehad in de fabriek en dreigt zijn inkomen te verliezen, is het geloof een logisch houvast. Tot zo ver niks aan de hand. Het is Jannes moeder die zich wel erg makkelijk laat overvleugelen. Ze wordt neergezet als energieke jonge vrouw die zich gevangen lijkt te voelen in haar huwelijk. Geregeld verzucht zij dat ze beter met een ander had kunnen trouwen:
‘“Wat heb ik aan een vent die niet in staat is om zich aan doodgewone veiligheidsvoorschriften te houden, die niet capabel is om door te leren of meer te verdienen dan zijn eigen vrouw?” Ze zuchtte zwaar, haar ogen gericht naar het plafond. “Waarom ben ik in hemelsnaam niet met malle Joop getrouwd? Dat zou toch een stuk rustiger zijn.”’
Wanneer vader predikant wordt in de Gemeenschap, slaat zij echter volledig door naar de andere kant. Dankzij de nieuwe status van haar man kan zij hem kennelijk ineens wel respecteren, wat een te simpele verklaring is. Zij laat zich veel te gemakkelijk binden door de ketenen van het geloof.
Datzelfde geldt voor de kinderen. Heijmerikx zelf is geboren in een geloofsgemeenschap. In dat geval weten kinderen niet beter. Het lijkt echter onwaarschijnlijk dat kinderen van negen jaar of ouder hun speelgoed zonder al te veel verzet verbranden wegens een nieuw geloof waar ze niets van snappen. Het kleine beetje verzet dat op zeker moment in IJze opborrelt komt te laat en is te zwak. Wij dansen niet is een boek met een interessant thema: welke invloed heeft een nieuw geloof op de kinderen in een gezin, en hoe gaan zij om met de nieuwe regels in hun leven? Helaas komt dit thema onvoldoende uit de verf.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
