Peter Buwalda
Bonita Avenue
(2010)
De Bezige Bij
543 pagina's
€ 19,90
ISBN 9789023457299
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(4/5)
elders op recensieweb
Groots familiedrama in uptempo gepresenteerd
recensie van Bonita Avenue
Klein leed en menselijkheid troef: de Libris Literatuurprijs schaduwjury 2011
opiniestuk
andere recensies
Heimelijke worstelaars
door Marlies Noijens, 11 december 2011
In Bonita Avenue vormen verwachtingen, illusies en desillusies het skelet van een verontrustend verhaal. Siem Sigerius lijkt een idyllisch leventje te leiden: hij is een begaafd wiskundige, was ooit een geniale judoka, en is nu de uiterst succesvolle rector magnificus van de Tubantia Universiteit in Enschede. Bovendien prijst hij zich gelukkig met twee mooie dochters – Joni en Janis – en een zorgzame vrouw. Schijn bedriegt echter – de familie Sigerius is het niet ongewoon te liegen en misleiden. ‘Bedrog? Jawel. Maar ze logen allemaal in die boerderij. Het was een gezin van heimelijke worstelaars.’ Schrijver Peter Buwalda beschrijft op een intrigerende manier de geschiedenis van deze familie in zijn veelbelovende debuut.
We volgen het verhaal van Sigerius ten eerste vanuit het perspectief van Aaron, de vriend van Joni. Aaron heeft grote bewondering voor Siem, hij kijkt tegen hem op als naar de vader die hij zelf nooit heeft gehad. Ondanks zijn bewondering voor Siem komt Aaron er al snel achter dat de familiesituatie ingewikkelder in elkaar zit dan zij hem laten geloven. Joni en Janis blijken niet de biologische dochters van Siem te zijn en zijn vrouw Tineke was in eerste instantie zijn onderbuurvrouw. Aan zijn eerdere huwelijk heeft Siem een criminele zoon overgehouden, Wilbert, die blijkbaar ook een tijdje bij de familie heeft gewoond maar nu in de gevangenis zit, voor moord. Voor Wilbert is in de ontknoping van het verhaal nog een belangrijke rol weggelegd. Onder andere om die reden is het jammer dat Buwalda weinig aandacht schenkt aan het perspectief van Wilbert op de gebeurtenissen die centraal staan in het verhaal.
De verteller laat vervolgens beurtelings de verhalen van Siem, Aaron en Joni aan bod komen. In elk hoofdstuk krijgen we op die manier een aantal puzzelstukjes toegeworpen, steeds meer en ook telkens nieuwe. In het jaar 2000 zijn er dingen voorgevallen die ervoor gezorgd hebben dat de familie uit elkaar groeit en negen jaar later niet meer met elkaar communiceert. Onduidelijk is aanvankelijk in welke volgorde de gebeurtenissen hebben plaatsgevonden of nog moeten plaatsvinden.
De verschillende tijd- en vertelperspectieven die Buwalda gebruikt zijn erg sterk, ze hebben een intrigerende werking die de spanning verhoogt. Na vier hoofdstukken weten we dat Siem zelfmoord heeft gepleegd, heeft Aaron zijn eerste hallucinatie meegemaakt en weten we dat hij en Joni van 1996 tot een bepaald moment in 2000 – de vuurwerkramp in Enschede? – samen een pornowebsite draaiden. Wat er tijdens en/of na de vuurwerkramp precies is gebeurd blijft echter tot het einde van de roman onduidelijk. Op geraffineerde wijze springt Buwalda in het volgende hoofdstuk over naar de verhaallijn die Wilbert betreft, en grijpt onze aandacht opnieuw wanneer Tineke aan Siem vertelt dat Wilbert gebeld heeft. Om vervolgens veertig pagina’s later pas weer terug te komen op deze gebeurtenis, wanneer Tineke het openbaar maakt voor de rest van het gezin. ‘Wilbert heeft gebeld. Ons eigen stukje schorem heeft gebeld. Zaterdagavond, speciaal voor jullie, Wilbert Sigerius. Of jullie de ramp overleefd hadden.’ Net als bij het personage van Wilbert blijven er in het geval van Tineke vragen opkomen die helaas niet beantwoord worden.
Joni, Siems oogappel, blijkt een keiharde dame te zijn, die er niet voor terugdeinst haar schoonheid op slinkse wijze te gebruiken. ‘Weer die kristallijnen lach die Joni reserveerde voor speciale gelegenheden, (…). Niet dat deze man over uitzonderlijk komische gaven beschikte, zijn luie grappen klonken makkelijk – het was macht die via een sluipweg op Joni’s lachspieren werkte.’ In 2009 beschikt ze dan ook over een eigen pornobedrijf in Los Angeles en is ze schatrijk. De uitweidingen over Joni’s leven in Los Angeles zijn, aangezien het meteen al duidelijk is dat ze verder is gegaan in de porno-industrie, overbodig en soms ook langdradig. De slechte combinatie van de voorliefde van Joni haar schoonheid te gebruiken om te bereiken wat ze wil en de jaloezie van Aaron, leidt uiteindelijk tot het ontploffen van de situatie wanneer Siem zijn dochter op internet tegenkomt.
Het integreren van de porno-industrie (met name op internet) en de vuurwerkramp in Enschede in de verhaallijnen zijn sterke voorbeelden van het eigentijdse karakter dat Buwalda aan de roman weet te geven. De verderfelijkheid van porno, overspel en seks als thema speelt een uiterst belangrijke rol, waarmee de schrijver de perversiteit van de samenleving en de personages benadrukt. ‘Het kostte hem soms wel een kwartier om z’n harde schijf schoon te krijgen, waarna hij in de badkamer aan het einde van de overloop de rauwe slavink tussen zijn benen schoonmaakte.’
In deze roman zijn sterke en minder sterke aspecten aanwezig, maar over het algemeen schrijft Buwalda een familiegeschiedenis die blijft boeien tot het bittere einde.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
