Henk van Straten
Salvador
(2011)
Lebowksi
301 pagina's
€ 17,50
ISBN 9789048811182
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(3/5)
elders op recensieweb
Hardboiled detective versus zachte babybilletjes
recensie van Ik ben de regen
opiniestuk
Straathondenkoning op zoek naar Spaanse zoon
door Sharita Bhikharie, 19 december 2011
Hendrie Perenboom krijgt een brief van Esperanza, de vrouw met wie hij acht jaar geleden een one night stand had in Spanje. Hij heeft een zoon, Salvador. Een zoon waar hij nooit eerder het bestaan van had vermoed en de gedachte dat er ergens een kind van hem rondloopt beheerst nu zijn hele leven. Esperanza nodigt hem uit om Salvador te komen ontmoeten. Hij verlangt plotseling zo erg naar een rol als vader dat hij zichzelf een nieuw levensdoel aanpraat, namelijk een vader worden voor de kleine jongen, maar dan een fatsoenlijke vader, zoals hij die zelf nooit gekend heeft.
Hendrie bemerkte de sentimentele glimlach op zijn gezicht en liet die daar zitten. Hij besloot dat dit was hoe een vader naar zijn zoon behoorde te kijken. Een echte vader behoorde dit te voelen, dit te doen, hier te staan, dit te zijn. Met iedere seconde die hier voorbijging compenseerde Hendrie een uur van zijn eigen vaderloze jeugd.
Hendrie was vroeger een straatschoffie met ijzeren vuisten uit een onevenwichtig gezin dat geen enkel gevecht uit de weg ging. Uiteindelijk belandde hij hierdoor in de gevangenis. De gedachten aan zijn harde jeugd zorgen voor een extra stimulans om, zoals hij dat zelf noemt, een ‘nieuwe’ Hendrie te worden. Hij vertrekt weloverwogen naar Spanje om Salvador en zijn moeder te ontmoeten. Daar zwermen heetgebakerde zwerfhonden rond in de buurt van zijn vakantiehuisje. Ze durven alleen dichterbij te komen als er voedsel te halen valt of een hondengevecht aan de gang is. Eén van de honden loopt ongevraagd mee met Hendrie als hij op zoek gaat naar zijn zoon en gaandeweg gaat hij het beest als een maatje beschouwen. De hond is een mooie representatie van de ‘straathond’ die Hendrie ooit zelf was, maar niet meer wil zijn; doelloos rondzwervend en agressief op zoek naar een manier om het leven te bevatten. Het beeld van de zwerfhond staat lijnrecht tegenover de Hendrie die hij graag zou willen zijn, namelijk een man die zijn levensintentie helder voor ogen heeft en een goede vader wil zijn.
Het blijkt alleen niet zo makkelijk om los te komen van de ‘oude’ Hendrie wanneer hij zich paranoïde af gaat vragen of hij wel écht de vader van Salvador is. Hij verzint een niet bestaande intrige rondom Esperanza en de mannen in haar leven die er niet blijken te zijn. Hendrie verliest zichzelf in deze verzonnen wereld en raakt hierdoor langzaamaan weer verkikkerd op Esperanza. Hij is zodanig geobsedeerd door zijn geromantiseerde ideaalbeeld, namelijk verder leven als gezinnetje van vader, moeder en zoon, dat de Hendrie van vroeger, de agressieve vechtersbaas, zijn kop keer op keer opsteekt. Gevoed door zijn verwarde gevoelens belandt hij in bizarre confrontaties.
Despierto. Despierto, cabrón! Listen to me’. Laat Esperanza en Salvador met rust. Hoor je me? Jouw tijd is geweest. Doe je ogen open. Ik zeg doe je ogen open. Ik kan je pijn doen, ik kan je zoveel pijn doen. Luister naar me. Blijf bij ze vandaan. ‘Despierto! Despierto! I will kill you. Do you understand? Muerte. Kill you. Dead. Ik maak je af. Asesinato. I will fucking murder you.
Naast het ongepolijste gedrag heeft Hendrie ook een andere kant. Als student las hij namelijk veel wereldliteratuur en hij denkt daardoor een ontwikkelde en belezen man te zijn geworden, superieur aan de mensen uit de achterbuurt waar hij opgroeide. Deze ijdele gedachte zorgt voor innerlijke tegenstrijdigheid, want diep in zijn hart weet Hendrie heel goed dat hij deze veronderstelde intellectuele superioriteit niet waar kan maken. Moby Dick is zijn favoriete boek en daar relateert hij bijna alles uit zijn leven aan. Ook de symbolische speurtocht naar zijn zoon waar alles voor moet wijken, doet denken aan de jacht op walvis Moby Dick. Hendrie beschouwt boeken ‘als kunstmest voor zijn intelligentie’ en als ‘gereedschap om te kunnen worden wie hij wilde zijn’, maar is ondertussen angstig voor wat komen gaat.
Te veel zelfreflectie, analyse en relativering maakte je week en bang. Hendrie moest het midden vinden. Hij moest balanceren. Hij moest compenseren. Dan zou hij zijn wie hij zijn wilde. Een compleet iemand. Uit één stuk.
Deze roman bestaat uit korte achtereenvolgende passages over Hendries hopeloze strijd met zichzelf en de zoektocht naar zijn zoon. Dit wordt afgewisseld met op chronologische wijze ingelaste flashbacks uit zijn jeugd tot aan het moment dat hij in Spanje aankomt. De innerlijke disharmonie tussen wat Hendrie is en wil gaan worden met behulp van zijn nieuwgevonden zoon komt goed naar voren in de loop van het verhaal. Er zit veel Spaans in de dialogen verwerkt en dat veroorzaakt af en toe wat ruis. Het gevoel hierdoor iets essentieels te missen is dan sterk aanwezig. Van Straten weet heden en verleden mooi te verweven tot het punt waar beide samenkomen in een verrassend plot dat zorgt voor een onverwacht einde, maar lichtelijk ongeloofwaardig overkomt in een verder realistisch verhaal. Het is moeilijk om inzicht te krijgen in de beweegredenen van de hoofdpersoon in het cruciale deel van het verhaal, maar ondanks de weinig aannemelijke sleutelscène is het boek door de boeiende thematiek en doeltreffende constructie toch zeer de moeite waard.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
