Pat Donnez
Marilyn
(2010)
Arbeiderspers
106 pagina's
€ 17,95
ISBN 9789029572927
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(2/5)
Marilyn Monroe met weinig om het lijf
door Irwan Droog, 14 januari 2012
Kasper is veertien jaar, bijna vijftien. Zijn moeder denkt dat ze de reďncarnatie van Marilyn Monroe is en zijn vader is psychiater. Gemaakt voor elkaar, zou je denken, maar toch wordt de situatie onhoudbaar: moeder komt niet uit haar eigen wereldje, vader zoekt juist die van een andere patiënte van hem op. Kasper worstelt ondertussen met zijn eigen levensvragen (bijvoorbeeld, hoe de borsten van zijn vriendinnetje aan te raken –en wil hij dat wel, getuige zijn verwarrende gevoelens voor vriend Jason?)
De vorm
Pat Donnez’ prozadebuut is een verwarrend boekje. Met zijn korte hoofdstukken en 106 pagina’s is Marilyn vooral een uit miniaturen gevormde novelle, en ook stilistisch blijft Donnez bescheiden: zijn taalgebruik is eenvoudig, waarmee hij het schrijven voor jongeren (dat hij eerder deed in zijn dichtbundel voor kinderen Hotemetoten) lijkt voort te zetten. Toch zijn er hoofdstukken die vragen oproepen in plaats van beantwoorden, waardoor de gedachte dat Marilyn vooral makkelijk behapbare jeugdliteratuur is tijdelijk naar de achtergrond verdwijnt. Om vervolgens weer op te duiken, wanneer meermaals wordt geëxpliceerd wat als duidelijk verondersteld mag worden. Een jojo-effect, zoals ook Kasper over zijn moeder denkt:
‘Het ene uur laat hij haar met een katrol in een vergeetput naar beneden zakken. Het volgende uur haalt hij haar weer naar boven. Op en neer. Laten zakken in de put. Dumpen. Voorgoed vergeten. Beton eroverheen. Uit de luidsprekers knalt Marilyn Mansons “I want to kill you like they do in the movies”. Dan stilte. Vervolgens beton uitbreken, weer optrekken. Katrol piept. Ketting moet gesmeerd. Uit de luidsprekers knalt Marilyn Monroes “After you get what you want, you don’t want it”.’
Ondertussen houdt Kasper een ‘moeilijkemooiewoordenboek’ bij, en maakt hij een enkel lijstje – gecombineerd met de leeftijd van de hoofdpersoon doen deze elementen me vooral denken aan Jonathan Safran Foers Extremely Loud and Incredibly Close en Mark Haddons The Curious Incident of the Dog in the Night-Time. Waar deze schrijvers hun jonge, ondernemende personages echter (onder andere) gebruiken om een jeugdige blik te werpen op volwassen problematiek, zit Donnez dichter op de overgang van kind naar puber die Kasper ondergaat.
De inhoud
En daarmee is ook de plot samengevat: Kasper wordt vijftien, krijgt genoeg van de grillen van zijn moeder en beweegt zich daarmee langzaam richting zelfstandigheid. Die beweging wordt in gang gezet (en gecompliceerd) door de steeds moeizamere relatie van zijn ouders, waar ‘Marilyn’ (bij gebrek aan haar echte naam) bij elk wissewasje naar haar martini grijpt, en zijn vader zijn heil zoekt bij een patiënte (treffend bestempeld als ‘Del’).
Kaspers verkering Caroline blijft op de achtergrond, evenals de verhouding tot zijn vriendje Jason. Om de terloops genoemde worsteling met zijn geaardheid uit te werken tot een thema met toegevoegde waarde heeft Donnez te weinig ruimte genomen: juist dit onderwerp weet de aandacht te grijpen en had verdieping verdiend.
Waar de grote lijnen wat verloren raken, steekt gelukkig Donnez’ oog voor detail de kop op. Zo moet je geen ruzie maken met Kaspers moeder, weet hij, ‘anders dreigt ze met advocaten en zo.’ En dat Kasper de woorden uit zijn moeilijkemooiewoordenboekje onthoudt, blijkt uit zijn korte verstandshouding met een juichende voetbalsupporter, wiens vocabulaire Kaspers instemming te boven gaat:
‘Hij [Kasper] steekt zijn duim op. “Onze club zal zegepralen,” juicht hij. “Fuck you,” brult een gespierde man door zijn open autoraampje. “Doe ik,” roept hij enigszins verward terug.’
Het geheel
Marilyn is door de overwegend kinderlijke taal en het kleine verhaal een weinig verheffende novelle. Om volwassen lezers te bekoren, mist Donnez de nodige diepgang – waar hij hint naar de kern van zijn verhaal, waar de lezer mogelijkerwijs zelf aan het denken gezet kan worden, legt hij alles netjes uit:
‘Mama is rijp voor de psychiatrie, maar dan komt ze bij papa terecht. Daar wordt ze nog gekker van en zo blijven we bezig. Kasper luistert verbaasd naar zichzelf. Wat is er toch gebeurd? Vorig jaar, nee vorige maand nog zou hij geen slecht woord over mama uit zijn mond hebben gekregen. Zullen we dat groter worden noemen? Een kleine jongen gelooft graag de verhaaltjes die mama hem vertelt. Een kleine jongen die groter wordt, vindt dat die verhaaltjes beginnen te rammelen.’
In de conjunctuur van verschillende opvattingen over Marilyn eindigt Kasper met een verlangen naar een betere moeder. Bij mij rest vooral het verlangen naar een boek met een grootser opzet, niet qua aantal pagina’s maar inhoudelijk: Marilyn heeft net zo weinig om het lijf als de filmster zelf, en in dit geval is dat alleen maar zonde.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
