A.H.J. Dautzenberg
Samaritaan
(2011)
Contact
256 pagina's
€ 19,95
ISBN 9789025436049
Steun Recensieweb en koop dit boek bij Athenaeum (24-uurslevering)
oordeel
(3/5)
andere recensies
Nierdonatie: de perfecte zelfmoord
door Sharita Bhikharie, 20 januari 2012
Zo makkelijk is het niet om een orgaan af te staan, merkt de naamloze hoofdpersoon uit Samaritaan. De man is van goede wil en heeft onbaatzuchtige redenen om zijn nierdonatie in gang te zetten. Toch gaat het allemaal niet zo soepel als gedacht. Hij staat depressief in het leven en heeft te kampen met een egoïstische partner die wurgneigingen oproept, een vader die op sterven ligt, een vriend die hem verdenkt van zelfmoordpogingen en vele ziekenhuismedewerkers die hem kritisch ondervragen over zijn donatie.
Hij voert het hele boek door gesprekken over zijn nierdonatie die steeds merkwaardiger worden naarmate het verhaal vordert. Dautzenberg krijgt het zelfs voor elkaar om de hoofdpersoon een uiterst vermakelijk gesprek te laten voeren met zijn te doneren nier waarin die zijn beklag doet over de naderende verhuizing.
Hallo? Ik draai als een tierelier. Ik doe mijn werk met plezier. En wat krijg ik als beloning? Enkele reis onbekende bestemming!’
Precies, je functioneert prima. Wedden dat je in een ander lichaam ook lekker draait?
‘En de inzet is?’
Wat bedoel je?
‘Je gaat toch met mij een weddenschap aan?’
Bij wijze van spreken… Denk je dat het voor mij niet moeilijk is om een nier af te staan? Ook mijn leven staat op het spel.
‘Ik heb je nu al zo’n 42 jaar van een afstandje gevolgd en volgens mij hang jij niet zo aan het leven.’
De bizarre ideeën die zijn gedachten doorkruisen en zijn fascinatie voor de dood moedigen de hoofdpersoon aan in de zoektocht naar zijn eigen waarheid. De weerstand van zijn omgeving over de donatie en de bureaucratische medische mangel waar hij in het ziekenhuis doorheen wordt gehaald, stimuleren hem nog eens extra om die nier te doneren. Hoewel dit op het eerste oog een heel serieus onderwerp betreft, druipt het sarcasme doeltreffend van de hoofdpersoon af tot aan het punt waarop je je lachen eigenlijk niet meer kunt inhouden.
‘Als ik vragen mag, wat is je beroep?’ Ik ben econoom en ik prostitueer mezelf. ‘Pardon?’ Ik werk als freelance journalist slash tekstschrijver.
De verwondering van de hoofdpersoon over alle situaties waar hij in terechtkomt, zijn even ongewoon als herkenbaar. Zo wordt hem geen rust gegund in het ziekenhuis en wordt hij door het verplegend personeel lastig gevallen met onbenullige details, bijvoorbeeld door de artsen-in-opleiding die vragen hoe het gaat met de steunkousen, waarvan hij niet wist dat hij ze droeg. ‘Steunkousen, ja. Die hebben we je vlak voor de operatie aangetrokken.’ De ene rare gebeurtenis volgt de andere op tot aan het toppunt waar de hoofdpersoon, misschien half hallucinerend, een fantasievolle discussie aangaat met een mysterieuze bezoeker die plotseling aan zijn bed staat.
Het boek verwijst op verschillende niveaus naar de wereldliteratuur, wat een extra dimensie toevoegt aan het verhaal. Zo is het niertransplantatieprogramma vernoemd naar de bijbelse parabel van de barmhartige Samaritaan en doet de opbouw van het boek, in drie delen en 33 hoofdstukken, sterk denken aan De Goddelijke Komedie van Dante die ook op deze manier is gestructureerd. Elk van de drie delen in Samaritaan begint met een paar regels uit dit epos. Ook lijkt de hoofdpersoon in dit boek, net als Dante, auteur en hoofdrolspeler in zijn eigen verhaal.
Hoewel Dautzenberg op inventieve wijze deze wereldliteratuur heeft verweven in zijn boek, doet dit weinig voor de personages in het verhaal. Deze zijn opvallend oppervlakkig uitgewerkt en lijken slechts te dienen als decor voor de vele dialogen van de hoofdpersoon. Ook neigt het boek af en toe naar een promotioneel praatje om nierdonatie aan te prijzen. Dit is eigenlijk niet storend en roept juist nieuwsgierigheid op naar het donorschap. Dautzenberg schrijft op een luchtige manier en dat leest fijn. Echter, doordat er soms weinig gebeurt in de scènes ontstaat het gevoel iets gemist te hebben. Dan lijken de dialogen af en toe door de vingers te glippen, wat herhaaldelijk dwingt tot herlezing van sommige passages. Niettemin is Samaritaan een onderhoudend boek, mede dankzij het verrassende einde en de interessante rode draad.
Het auteursrecht berust bij de respectieve auteurs van de teksten op Recensieweb.
Het voortbestaan van Recensieweb mogelijk maken? Steun ons.
